γεια ή γειά;

Γεια σας και χαρά σας! :γεια:
Πολλά τα νέα μέλη στην υπέροχη Λέσχη του Βιβλίου (τελικά υπάρχουν πολλά σπασικλάκια), και κάπως πρέπει να τα υποδεχτούμε.
― Γεια σου αγαπητέ Παρωνύμιε. Θα πήξεις νέος!

Απλό, έτσι; τότε γιατί το γράφουμε τονισμένο;

Διαβάζουμε από τα λεξικά:

[Λεξικό Τριανταφυλλίδη]

γεια [ja] επιφ. ευχετικό : κυρίως σε τυποποιημένες εκφράσεις: α. για χαιρετισμό: ~ σου / σας. ~ χαρά! ~ σας και χαρά σας!, για άφιξη ή αναχώρηση. || Έχε / έχετε ~! Aφήνω ~, αποχαιρετώ. β. ~ στα χέρια σου,εγκωμιαστικά σε κπ. που έφτιαξε κτ. πετυχημένο. ~ στο στόμα σου, εγκωμιαστικά σε κπ. που είπε κτ. πετυχημένο. γ. με ~ (σου / σας), σε κπ. που φορά ή γενικά αγόρασε κτ. καινούριο. (ειρ.) με ~ τα μάτια, σε κπ. που δεν πρόσεξε κτ. καινούριο. με ~ τ΄ αυτιά, σε κπ. που δεν άκουσε κτ. καλά. || με ~ του, με χαρά του,αφού επιμένει, ας το κάνει. δ. ~ σου!, ευχή σε κπ. που φταρνίζεται· γείτσες.
[μσν. γεια, γεια σου < ελνστ. ὑγεία με συνίζ. για αποφυγή της χασμ. και αποβ. του αρχικού άτ. φων. < αρχ.ὑγιεία]


[Λεξικό Μπαμπινιώτη]

γεια (η/το) (λαϊκ.) (κυρ. ως επιφών.) 1. (α) ως φιλικός χαιρετισμός: (συνήθ. + σου / σας) ~ σου, τι κάνεις; || ~ σας, ήρθα να σας δω || πέρασα να σου πω ένα ~ (πβ. λ. Καλημέρα, καλησπέρα) (β) ως φιλικός αποχαιρετισμός: - Λοιπόν, φεύγω. - ~ . (κυρ. εμφατ. στις φρ. γεια χαρά / γεια και χαρά / γεια σου και χαρά σου κ. άντε γεια) (πβ. λ. αντίο)· ΦΡ. αφήνω γεια αποχαιρετώ: «~ στις όμορφες και γεια στις μαυρομάτες» (δημοτ. τραγ.) 2. ως χαιρετισμός που συνοδεύει το τσούγκρισμα των ποτηριών, όταν κάποιοι πίνουν μαζί: ~ μας! Να πάνε κάτω τα φαρμάκια! || ~ σου! Άσπρο πάτο! ΣΥΝ. (ε)βίβα, στην υγειά μας 3. ως ευχή προς κάποιον που φταρνίστηκε: ~ σου! ΣΥΝ. γείτσες· ΦΡ. (α) γεια στα χέρια σου! για να εκφράσουμε την ικανοποίησή μας για καλομαγειρεμένο φαγητό ή γενικότ. για καλοφτειαγμένη δουλειά: ~, γιαγιά! Το φαγητό ήταν θαύμα! (β) γεια στο στόμα σου! μπράβο, καλά τα λες (πβ. ν' αγιάσει το στόμα σου!) (γ) με γεια (σου)! με υγεία· ευχετ. Για καινούργιο πράγμα που απέκτησε κάποιος: ~ τα καινούργια παπούτσια! || με γεια σου και χαρά σου! (να το χαίρεσαι αυτό που έχεις) (δ) «έχετε γεια βρυσούλες» (εκφραστ.) για να δηλωθεί η οριστική αποτυχία επίτευξης προσδοκώμενου στόχου, η οριστική εγκατάλειψη σχεδίου κ.λπ.: «αν δεν νικήσετε στον επόμενο αγώνα, πάλι θα πείτε “~ “» (εφημ.).
[ΕΤΥΜ. μεσν. < ὑγειά < αρχ. ὑγεία. Η χρήση τής λ. ως χαιρετισμού είναι μεσν.].

[Λεξικό Α.Α.]

γεια επιφών.: ως χαιρετισμός: ~ σου/σας (: συνήθ. κατά την άφιξη ή αναχώρηση κάποιου). ~ σου, τι κάνεις; Εγώ φεύγω, ~ (σας)! Έχε/έχετε ~!|| (ως ουσ.) Λέω/πέρασα να πω (ένα) ~. Δεν του είπε ούτε ένα ~ !|| ~ σου ρε μεγάλε με τα ωραία σου! (: ως επευφημία). ΦΡ.: γεια μας! (προφ.): τυπική ευχή σε πρόποση:~ ~ , να πάνε κάτω τα φαρμάκια! ΣΥΝ. εβίβα & βίβα, στην υγειά (σου/του/μας), γεια σου!: ως ευχή όταν κάποιος φτερνίζεται. ΣΥΝ. γείτσες, με τις υγείες σου/σας! (1), γεια στα χέρια σου! (προφ.): έπαινος προς κάποιον που έφτιαξε πολύ νόστιμο φαγητό ή γλυκό, με γεια (προφ.) 1. ως ευχή για κάτι καινούργιο που απέκτησε ή φοράει κάποιος: ~ ~ σου/σας! ~ ~ το κόσμημα/το κούρεμα/τα παπούτσια/το σπίτι/το φόρεμα. ΒΛ. καλορίζικος. 2. (ειρων.) για κάποιον που δεν άκουσε καλά, δεν αντιλήφθηκε ή δεν πρόσεξε καλά κάτι: ~ ~ τα αυτιά/τα μάτια/τα μυαλά (: για κάποιον που λέει και κάνει ανοησίες ή που έχει παρωχημένες αντιλήψεις)!, με γεια σου, με χαρά σου (προφ.): ως έκφραση συγκαταβατικής αδιαφορίας ή/και δυσαρέσκειας: έχω τη γνώμη ότι δεν πρέπει να το κάνεις, τώρα αν εσύ θέλεις, ~ ~ . Εκείνοι έκαναν τις επιλογές τους, ~ ~ τους. Πρ. όπως θες/θέλεις., α! γεια σου/α! μπράβο βλ. α, άντε γεια βλ. άντε, αφήνω γεια βλ. αφήνω, γεια στο στόμα σου/ν' αγιάσει το στόμα/το στοματάκι σου! βλ. αγιάζω, γεια χαρά, έχετε γεια βρυσούλες βλ. βρύση [< μεσν. γεια].



 
Στράτη, ποιος το γράφει τονισμένο; Μονοσύλλαβη λέξη είναι, άρα δεν τονίζεται. Προέρχεται βέβαια από το 3σύλλαβο υ-γεί-α και υ-γει-ά κι ίσως αυτο το 2ο θα μπορούσε να δικαιολογήσει τόνο, αν υποθέσουμε ότι το "υ" πάει περίπατο.
 
Ποιος; ποιος;
Δεν πας πολλές βόλτες στον πλανήτη Γη ή είσαι τόσο κούκλα που δεν μπορώ να πω τίποτα.
Εγώ θα το κάνω λάθος κι αύριο (αν με αφήσεις ελεύθερο κι ωραίο)
 
Γεια σου βρε Στράτη! Εγώ, αν με αφήσεις ελεύθερη, πάντα με τόνο το γράφω. Μου το κοκκινίζει από κάτω και μετά το διορθώνω. Έχει δίκιο βέβαια η Μαρώ, μονοσύλλαβη λέξη, άρα δεν τονίζεται. Έλα όμως που εμένα μου κάθεται μια χαρά και με τόνο και χωρίς...
 
Καλησπέρα Ιωάννα.
Πιστεύω πως είναι από τα πιο διάσημα μονοσύλλαβα τονισμένα μας λάθη. Λέμε εύκολα ένα τονισμένο γειά σου! / ίσως τελικά δεν είναι κάποιο παλιό κατάλοιπο ρίζας, απλώς ο τονισμένος προφορικός λόγος μεταφέρεται και στο γραπτό.
 
Top