Φιόντορ Ντοστογιέφσκι: "Ο Σωσίας"

Μεταλλαγμένη

Κοινωνός


Τίτλος: Ο Σωσίας
Πρωτότυπος Τίτλος: Двойник (Dvoynik)
Συγγραφέας: Φιόντορ Ντοστογιέφσκι(Fyodor Dostoyevsky)
Εκδόσεις: Πέλλα
Μετάφραση: Δημήτρης Μαχαιρίδης
Σελίδες: 170


Πως θα νιώθατε αν κάποια μέρα, ξαφνικά, έμπαινε στην ζωή και στην καθημερινότητά σας ένας άνθρωπος εξωτερικά ολόιδιος με εσάς, αλλά με εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα και προσωπικότητα; Την πρόκληση αυτή καλείται να αντιμετωπίσει ο ήρωας αυτής της νουβέλας, ο κυβερνητικός υπάλληλος, Ιάκωβ Πέτροβιτς Γκολιάντκιν. Η σύγκρουση με τον Σωσία του είναι αναπόφευκτη και η κατάληξη δεν μπορεί παρά να συγκλονίσει.

"Ο άνθρωπος που καθότανε αντίκρυ στον κύριο Γκολιάντκιν, ήταν ο τρόμος του κυρίου Γκολιάντκιν, ήταν η ντροπή του, ήταν ο χτεσινός εφιάλτης, ήταν ο ίδιος ο κύριος Γκολιάντκιν. Όχι ο κύριος Γκολιάντκιν που καθότανε σε μια καρέκλα με το στόμα λιγάκι μισάνοιχτο, με την πέννα σταματημένη στο χέρι του και που έκανε τα καθήκοντα του βοηθού του προϊσταμένου του γραφείου. Όχι εκείνος που συνήθιζε να σβήνεται και να ξαφανίζεται μες στο πλήθος και που το παρουσιαστικό του σήμαινε: «Μη μ’ αγγίζετε…εγώ δε σας αγγίζω». Όχι, ήταν κάποιος άλλος κύριος Γκολιάντκιν, πέρα για πέρα άλλος, μα πέρα για πέρα όμοιος με τον πρώτο. Είχε το ίδιο ανάστημα, την ίδια πολυσαρκία, τα ίδια φορέματα, την ίδια καράφλα. Σ’ όλα, σ’ όλα πέρα για πέρα, ήταν όμοιος μ’ αυτόν…Τόσο που, κανείς, μα απολύτως κανείς, δε μπορούσε να καυχηθεί, συγκρίνοντάς τους, πως ήτανε σε θέση να προσδιορίσει ποιος ήταν ο αληθινός κύριος Γκολιάντκιν και ποιος ο ψεύτικος, ποιος ο παλιός και ποιος ο καινούργιος, ποιος ο πρωτότυπος και ποιος η αντιγραφή…'' (σελ. 59)


*​
Ο Σωσίας, γραμμένος το 1846 - από τον 25χρονο τότε Ντοστογιέφσκι (1821-1881) - όταν πρωτοεκδόθηκε, δεν απέσπασε ιδιαίτερα θετικές κριτικές, ωστόσο, αργότερα, κατόρθωσε να κάνει τον Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ (βλ. Λολίτα) - που θεωρούσε τον Ντοστογιέφσκι μέτριο συγγραφέα - να παραδεχτεί ότι είναι το καλύτερο βιβλίο του, αποκαλώντας το πραγματικό 'έργο τέχνης'. Σύμφωνα με τον Ντοστογιέφσκι, το θέμα του Σωσία ήταν το πιο σοβαρό από όσα είχε ασχοληθεί, ωστόσο ασκώντας σκληρή αυτοκριτική δήλωσε ότι το βιβλίο ήταν παταγώδης αποτυχία, αναφέροντας συγκεκριμένα: "Το περισσότερο το έγραψα υπερβολικά γρήγορα και σε στιγμές κούρασης. Το πρώτο μισό είναι καλύτερο από το δεύτερο. Ανάμεσα σε κάποια εξαιρετικά αποσπάσματα, υπάρχουν και κάποια τόσο κακά, που ούτε εγώ δεν μπορώ να τα διαβάσω."

Δεν μπορώ παρά να διαφωνήσω μαζί του. Θεωρώ τον Σωσία, το πιο δυνατό και συγκλονιστικό βιβλίο του από όσα έχω διαβάσει μέχρι σήμερα τουλάχιστον (Εγκλημα και Τιμωρία, Το Υπόγειο, Ο Αιώνιος Σύζυγος, ο Παίκτης, Το Ονειρο ενός Γελοίου). Είναι αλήθεια ότι σε κάποια σημεία, ιδίως στην αρχή, γίνεται δυσνόητο με την πλοκή να κυλάει αργά, ενώ ο λόγος του ήρωα, συχνά, είναι αγχωμένος, επαναλαμβανόμενος, αποσπασματικός και στερούμενος λογικής και συνοχής. Για πολλούς αναγνώστες, τα παραπάνω καθιστούν κουραστικό το βιβλίο, ωστόσο, προσωπικά, και τις δυο φορές που το διάβασα, μου άφησε την αίσθηση ότι κάτι τέτοιο ήταν αναγκαίο προκειμένου να σκιαγραφηθεί η εύθραυστη και ταραγμένη ψυχοσύνθεση του ήρωα. Ο Ντοστογιέφσκι κατορθώνει να δημιουργήσει ένα έργο βαθιά ψυχογραφικό και ηθογραφικό, με υπαρξιακές προεκτάσεις, χαρακτηριστικά γνωρίσματα, που διατρέχουν και το μετέπειτα συγγραφικό έργο του. Η απόγνωση του ήρωα – που κλιμακώνεται με καλπάζοντα ρυθμό αφότου ο Σωσίας του εισβάλει - ή μήπως τελικά προσκαλείται; - στην ζωή του, αποτυπώνεται τόσο γλαφυρά, που σχεδόν την ακούς να ουρλιάζει στο αυτί σου.

Η βασική ιδέα του βιβλίου είναι η σύγκρουση ανάμεσα στον ήρωα και τον Σωσία του, που αντιπροσωπεύουν τις δυο όψεις του ίδιου νομίσματος, τα δύο είδωλα του διαταραγμένου και κατακερματισμένου Εγώ του. Ο πραγματικός Γκολιάντκιν (που για κάποιους παραπέμπει στον βιβλικό ήρωα Γολιάθ) είναι πάντα ειλικρινής και καλοπροαίρετος, ενώ ο Σωσίας του διπρόσωπος και υποκριτής. Μέσω της σφοδρής αντιπαράθεσης των δύο αυτών προσώπων, ο συγγραφέας επιχειρεί να καταδείξει την κοινωνική υποκρισία, την αναγωγή του κομφορμισμού σε αρετή και το τίμημα του να παραμένει κανείς αυθεντικός και πιστός στον εαυτό του, σε έναν κόσμο που πορεύεται υποτασσόμενος στις κοινωνικές συμβάσεις.

Πολλοί μελετητές θεωρούν ότι ο Σωσίας είναι άμεσα επηρεασμένος από την βιβλιογραφία του Νικολάι Γκόγκολ, ιδιαίτερα τις Πεθαμένες Ψυχές (1842) και την Μύτη (1835-6), πιθανώς διότι και αυτά θέτουν στο επίκεντρο την υποκρισία της μεσοαστικής τάξης της Ρωσίας. Κατά τον Ναμπόκοφ, αποτελεί παρωδία του Παλτού (1842). Επίσης, κάποιοι κρίνουν ότι αποτελεί μια προσπάθεια του Ντοστογιέφσκι να εκσυγχρονίσει το έργο του Γκόγκολ.

Το θέμα του διαβολικού σωσία ήταν και συνεχίζει να είναι προσφιλές στην ποίηση και την λογοτεχνία ιδιαίτερα την γοτθική. Ενδεικτικά αναφέρεται η ιστορία William Wilson (1839) του Έντγκαρ Άλαν Πόε και η ιδιαίτερη ιστορία με τίτλο To Ανθρώπινο Λείψανο, του Κλάιβ Μπάρκερ, από την συλλογή Τα Βιβλία του Αίματος ΙΙΙ - 1984-5 (η αγαπημένη μου από αυτή την συλλογή.)

*​

Βασισμένη στον Σωσία είναι η μαύρη κωμωδία με τον ομώνυμο τίτλο (The Double), που βγήκε στις αίθουσες το 2013 σε σκηνοθεσία του Richard Ayoade, με πρωταγωνιστή τον Jesse Eisenberg (βλ. The Social Network )

[video=youtube;XG8qATRtNuU]https://www.youtube.com/watch?v=XG8qATRtNuU[/video]
 
Last edited by a moderator:

Χήθκλιφ

Όμορφο Νιάτο
Συγχαρητήρια Μεταλλαγμένη για την πολύ όμορφη παρουσίαση! Το προσωπικά αγαπημένο μου βιβλίο του Ντοστογιέφσκι, και γενικότερα ένα από όσα αποκαλώ λατρεμένα.

Λίγες φορές έχω νιώσει τόση λύπη για κάποιον λογοτεχνικό ήρωα όσο για τον δυσμοιρο, Γκολιάντκιν. Τόσο ευάλωτος, τόσο εύθραυστος ψυχολογικά και τόσο τραγικός. Ο πυρετώδης και ταραγμένος λόγος του είναι κατά την δική μου γνώμη από τα πολύ δυνατά στοιχεία του βιβλίου. Αποδίδει στο έπακρο την ψυχική παραφορά του ήρωα, την παράλυση και τον τρόμο μπροστά σε κάποιον που καταβροχθίζει τη ζωή του μαζί με όσα του ανήκουν, την απελπισία μπροστά στην αδυναμία του να αντιδράσει, μεταδίδοντας στον αναγνώστη ένα αγωνιώδες αίσθημα άγχους.

Όταν το διάβασα δεν γνώριζα τα παραπάνω λόγια του Ναμπόκοφ που αναφέρει η Μεταλλαγμένη, γνώριζα όμως την απαξίωση του για το έργο του Ντοστογιέφσκι (με την οποία φυσικά διαφωνώ παρά την αγάπη μου για τον Ναμπόκοφ). Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο με παραξένεψε η ομοιότητα που βρήκα στο ύφος των έργων της ρωσικής περιόδου του τελευταίου με αυτό το διαμάντι του Ντοστογιέφσκι. Ακόμη και το ίδιο το μοτίβο του σωσία είναι επαναλαμβανόμενο την εργογραφία του. Μαθαίνοντας λοιπόν για τον θαυμασμό και την εκτίμηση του προς το βιβλίο "Ο σωσίας" βεβαιώθηκα πως, ίσως εν αγνοία του, επηρεάστηκε από αυτό σε κάποιο βαθμό.

Σκοτεινό υπαρξιακό ψυχογράφημα αλλά και συγκλονιστικό ψυχολογικό θρίλερ.
 
Last edited:
Η Μεταλλαγμένη παρουσιάζει, η Χήθκλιφ επαινεί κι εγώ ακόμα να το διαβάσω... Ντροπή μου ...

Μεταλλαγμένη συγχαρητήρια για την παρουσίαση!!! Θα το ξεκινήσω αμέσως μετά την Νεράιδα!!! Όταν είχαμε κληρωθεί μαζί ήταν το πρώτο απο τα βιβλία σου που τράβηξε την προσοχή!!
 
Σαν σοβαρός -και πανέμορφος- κριτικός παρουσιάσεων, θα είμαι ειλικρινής. Είναι άθλια παρουσίαση, χάλια μαύρα, φτηνό βιβλίο, λίγες σελίδες, ασήμαντος συγγραφέας, και την παρουσιάστρια δεν την έχω φίλη, ούτε είμαι γυναίκα.

Σημ. Τέλος πια με τα δευτερότριτα βιβλία.

Κοπελάρα είσαι υπέροχη (και η Λέσχη είναι τυχερή με τέτοια μέλη)
 

Παρωνύμιος

Όμορφο Νιάτο
Πολύ ωραία παρουσίαση Μεταλλαγμένη! :))

Είναι ένα από τα βιβλία του αγαπημένου συγγραφέα που δεν έχω διαβάσει. Μοιάζει διαχρονικό κι επίκαιρο.

Δεν έχεις διαβάσει τους Αδελφούς Καραμάζωφ, χμ;

Από τώρα ξέρω ποιον από τους δυο ήρωες του βιβλίου γουστάρω περισσότερο...
 

Μεταλλαγμένη

Κοινωνός
Παιδιά, ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια :ευχαριστώ:

@Χήθκλιφ, τα όσα αναφέρεις συμπληρώνουν ιδανικά την παρουσίασή μου! Θα μπορούσα να αναλύσω περισσότερο αυτό το βιβλίο, αλλά κρατήθηκα γιατί δεν ήθελα να διαλύσω το μυστήριό του και σκέφτηκα ότι είναι καλύτερο όποιος το διαβάσει να διαμορφώσει τα δικά του συμπεράσματα.

@Νικόλα, χαίρομαι που έκανα την παρουσίαση πριν το ξεκινήσεις για να σου ανοίξω περισσότερο την όρεξη! Το περίμενα ότι αυτό θα σου τραβούσε την προσοχή, αλλά δώσε λίγο σημασία και στα άλλα :ρ

@Στράτη, όπως πάντα ξεχωρίζεις με το σχόλιό σου! Αυτό το "ούτε είμαι γυναίκα'', με παραξένεψε λίγο :χμ: αλλά δεν πέφτω στην παγίδα :ρ

@Παρωνύμιε, οι Αδελφοί Καραμαζώφ και οι Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων είναι τα επόμενα που θα πιάσω από Ντόστο. Στο λαιμό μου κάθεται που δεν τα έχω διαβάσει ακόμα!
 
Με ψήνεις πολύ, Μεταλλαγμένη. Και η πλάκα είναι ότι το φλέρταρα πρόσφατα. Η μετάφραση τι λέει;

Παλιά δεν το έψαχνα καθόλου, αλλά με όλα αυτά που έχω διαβάσει εδώ για τη δουλειά των εκδόσεων Γκοβόστη και ειδικά του Αλεξάνδρου στη μετάφραση των βιβλίων του Ντοστογιέφσκι, πλέον πιστεύω ότι θα χάσω κάτι σημαντικό άμα διαβάσω κάποιο βιβλίο του από άλλη έκδοση.
 

Χήθκλιφ

Όμορφο Νιάτο
Μεταλλαγμένη, δεν χρειαζόταν να αναλύσεις τίποτα περισσότερο, η παρουσίαση σου είναι τόσο διεισδυτική όσο και δελεαστική - τα είπες όλα με την φράση σου:
Η απόγνωση του ήρωα – που κλιμακώνεται με καλπάζοντα ρυθμό αφότου ο Σωσίας του εισβάλει - ή μήπως τελικά προσκαλείται; - στην ζωή του, αποτυπώνεται τόσο γλαφυρά, που σχεδόν την ακούς να ουρλιάζει στο αυτί σου.
Πραγματικά ό,τι πιο εύστοχο μπορούσε να ειπωθεί για τον Σωσία. Και πάλι συγχαρητήρια!
 
...Μολις ειδα "Ντοστογιεφσκι" στην Αρχικη Σελιδα, βουουρρ και... βρεθηκα στο υπεροχο αρθρο σου!
Τι ευχαριστη εκπληξη! Οταν βρεθηκαμε για καφεδακι, δε μου ειχες αναφερει οτι μας ετοιμαζες κατι τοσο ομορφο!!!!
Μπραβο, Μεταλλαγμενη!!!!!!!!!!!!!!!!!Ειναι ισως η καλυτερη παρουσιαση που θυμαμαι να διαβασα στη ΛΕΣΧΗ!!

Εντυπωσιακα βαθια και πληρης αναλυση-χωρις να αναλωνεται σε φλυαριες(κανω και τη δικη μου αυτοκριτικη για τα δικα μου...ενιοτε μακροσκελη κειμενα, τωρα,χαχα)!!

Το κειμενο σου εχει ο,τι ακριβως ζηταω απο μια βιβλιοπροταση:Δινει ακριβως το στιγμα του βιβλιου και μας μεταδιδει τον αποηχο της εμπειριας του,ακομη και για οσους δεν το εχουμε διαβασει, εμπλουτιζοντας του βιβλιοφιλικους μας οριζοντες....

Μπραβο,παντα τετοια!

ΥΓ Αναρωτιεμαι αν αυτο το βιβλιο του ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ υπαρχει σε μεταφραση του ΑΡΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ,που θεωρειται κορυφη ,και μου ειναι γενικα συμπαθης απο ενα πολιτικο τραγουδι του που ερμηνευσε ο λατρεμενος Νικος Ξυλουρης...
 
Last edited:

Μεταλλαγμένη

Κοινωνός
Κορίτσια, τι να πω, με έχετε κάνει αλοιφή με τα τόσο θετικά σχόλιά σας :χεχ:

Φαντίνα, το έχω ξαναπεί, οι δικές σου παρουσιάσεις είναι πανεπιστημιακού επιπέδου, δεν μπορώ να τις φτάσω!!

Λίγο που κοίταξα, δεν νομίζω ότι έχει μεταφραστεί από τις εκδόσεις Γκοβόστη. Πάντως, δεν αντιμετώπισα πρόβλημα με την μετάφραση της Πέλλας. Εχω διαβάσει και το Υπόγειο από αυτή την έκδοση. Απλά είχε το πιο άκυρο και άσχετο εξώφυλλο που έχω δει. Δυστυχώς, δεν το βρήκα για να το ποστάρω.
 

Μπου Ραντλι

Κοινωνός
Μπράβο Μεταλλαγμένη, η παρουσίαση είναι πολύ δυνατή κι αναλυτική με μπόλικο ενθουσιασμό, όπως ταιριάζει στην περίπτωση μας!!!

Η δουλειά της φίλης και το ίδιο το έργο δείχνουν πως υπάρχει πολύ "ψωμί" σε ορισμένα αγνοημένα έργα μεγάλων όπως ο Ντοστογιέφσκι. Χρειάζεται λοιπόν περισσότερο ψάξιμο εκ μέρους μας για να βρούμε μικρά "διαμαντάκια"......
 

Μεταλλαγμένη

Κοινωνός
Ευχαριστώ Μπου :)))

Δεν νομίζω ότι είναι αγνοημένος ο Σωσίας, ίσα-ίσα και θεατρική παράσταση έγινε φέτος στην Ελλάδα. Απλά - δυστυχώς - δεν είναι τόσο γνωστός όσο πχ το Εγκλημα και Τιμωρία, που πιθανότατα το ξέρει και κάποιος που δεν διαβάζει γενικά.
 

Κόρτο Μαλτέζε

Μεγάλος Βεζίρης της Βαγδάτης
Ήταν το πρώτο βιβλίο του Ντοστογιέφσκι που διάβασα, ήταν από τις εκδόσεις Πριντα σε μετάφραση Γιάννη Λάμψα και τιτλοφορούνταν Ο διπλός άνθρωπος. Δεν έχω διαβάσει πολύ Ντοστογιέφσκι αλλά νομίζω ότι αυτό είναι το αγαπημένα μου βιβλίο από αυτόν.
 

Στιλλ ιλλ

Κοινωνός
Ευγε Μεταλλαγμενη πολυ καλη η παρουσιαση σου.Πριν λιγο το τελειωσα και ενιωσα τα ματια μου να πλημμυριζουν δακρυα για τον τραγικο Γκολιατκιν.Πληρωσε και με το παραπανω το οτι ηταν αμετακινητος στις πεποιθησεις του,στον τροπο ζωης του,στις αξιες και τα ιδανικα του.Ο τροπος που καταβυθιζεται σταδιακα στην παρανοια και αυτη η αγωνια που του τρωει τα σωθικα,ακρως σπαρακτικα.Εγινε ενα απο τα αγαπημενα μου.Τον χειμωνα ξεκιναω μαραθωνιο Ντοστογιεφσκι

Εχω δει και το Εnemy του Villneuve με πρωταγωνιστη τον Jake Gylenhaal και το οποιο βασιζεται στο ομωνυμο μυθιστορημα το Σαραμαγκου.Την συστηνω ανεπιφυλακτα
 
Πρώτα από όλα να πω πως η παρουσίαση ειναι άψογη... Σε βάζει ακριβως στο κλίμα του βιβλίου και την ψυχοσύνθεση του ήρωα.

Σχετικά με το ανάγνωσμα τώρα... Φαίνετα λοιπόν πως είναι από τα πρώτα του Ντόστο από τον παρορμητισμό του και από το όχι και τόςο σφιχτοδεμένο γράψιμο!
Κατά τα άλλα το βιβλίο με συνεπήρε... Ο Γκολιάτκιν είναι ένας χαρακτήρας κοντά σε όλους μας, ένας καθημερινός άνθρωπος που εύκολα ο αναγνώστης ταυτίζεται μαζί του. Η ένταση κλιμακώνεται σταδιακά και το τέλος έρχεται σαν χαστούκι στο πρόσωπο...

Κατα την γνώριμη συνήθεια του ο συγγραφέας φτάνει στα βάθη της ψυχής των χαρακτήρων με έναν μοναδικό τρόπο... Ο Γκολιάτκιν βιώνει ένα σχεδόν μαζοχιστικό άγχος με μόνη διέξοδο την δημιουργία ενός αντίγραφού του!!! Και ναι ο αναγνώστης πρέπει να απαντήσει μόνος του στο ερώτημα αν ο σωσίας εμφανίστηκε για καλό ή για κακό!

Πολλοί χαρακτήρες περναν από τις σελίδες αυτού του βιβλίου... Δεν ξέρω γιατί, αλλά εμένα με συγκίνησε ο υπηρέτης του Γκολιάτκιν, ο Πετρουσκα... Ίσως επειδή βίωνε από κοντά την κατάρρευση του κύριου του και κυρίως απο μια θέση που δεν μπορούσε και να βοηθήσει..

Θα το πρότεινα σε όλους τους βιβλιόφιλους με κλειστά τα μάτια!!!
 

Πίκος Απίκος

Κοινωνός
καλα μιλαμε για φοβερο βιβλιο. λιγο αγχωτικο αλλα πολυ δυνατο.

πωπω τι μου θυμησε αυτη η κριτικη. τα παιδικα μου χρονια!!
 

Χρυσόστομος

Κοινωνός
Δεν το εχω διαβασει. Απο την παρουσιαση και τα σχόλια που ακολουθησανε μπηκε στην λιστα για διαβασμα. Πολυ δυνατο φαινεται.
 
Top