Μερικές σκόρπιες σκέψεις για τον Οδυσσέα και άλλα
Με κίνδυνο να πεσει ντοματιά, κράξιμο και κάποια απο τα παρακάτω να φανούν απόλυτα ή ελιτιστικα (κάποια στιγμή πρεπει να οριστεί αυτό το τελευταίο, γιατι εχει παραγίενι πιπίλα), θα προσπαθήσω να διατυπώσω όσο καλύτερα γίνεται την εμπειρία μου (συγγνωμη εκ των προτέρων για όποια αγγλικούρα. Αν οτιδηποτε θεωρηθεί προσβλητικό, διαγράψε το οι συντονιστές).
Εν πρώτοις, να πω οτι το διαβασα παρέα με τον οδηγό του Μαραγκόπουλου, ξεκάθαρα πράγματα. Ο Οδυσσέας ειναι σε φασεις δυσνοητος, ακαταλαβίστικος και ακατανόητος. Οι λόγοι (κατ' εμε):
Περιέχει πληροφορίες που -επι το πλειστον- είναι ξένες στον μη Ιρλανδό αναγνώστη, απο ιστορικά στοιχεία, γεωργραφικά, αστεία εσωτερικής κατανάλωσης κλπ.
Εχει μεγάλα προβλήματα η μετάφρασή του, γιατι αφενός χάνεται κάτι, αφετέρου οι λέξεις που χρησιμοποιεί κάποιες φορές ο Τζόις ειναι επινοημένες. Για κάποιον που ξέρει πολύ καλά αγγλικά, το πρόβλημα μετριάζεται, δεν εξαφανίζεται.
Είναι γραμμένο σε πολλά και διαφορετικά, ύφη, κάτι που δεν διευκολύνει τον αναγνώστη που δεν εχει ερθει ποτέ αντιμέτωπος με άλλα ευρωπαϊκά βιβλία αντίστοιχης ιδιαιτεροτητας, νωπογραφίες, κλπ. Δηλαδή, αν κάποιος (όσο πολύ κι αν διαβάζει) έχει ως εμπειρίες πχ τον Ροθ, τον Ρόμπινς, τον Μουρακάμι, τον ΚΑραγάτση, τον Αθανασιάδη, την Γουλφ (οι περισσότεροι απο αυτούς ειναι αγαπημένοι, τυχαία τα ονοματα), πιθανόν να δυσκολευτεί και να απογοητευτεί. Έχον πιο στρωτό τρόπο γραφής, εκεί το πάω. Κάποιο κεφάλαιο του Οδυσσέα ειναι πάνω σε φούγκα, κάποιο άλλο σε εφημερίδα, κάποιο τρίτο σε κινηματογραφικά σεκάνς, καποιο άλο ειναι γραμμένο σε παλιακά αγγλικά και πάει λεγοντας.
Παρόλ' αυτα και για όλα αυτά, δεν θεωρω οτι ειναι απροσπέλαστο(ς). Θέλει, όμως το χρόνο του.
Για όλους αυτούς τους λόγους, η μετάφραση του Καψάσκη, παρότι άθλος, δεν ειναι και ιδιαίτερα επιτυχημένη. Αν κάποιος το διαβασει κι έχει διπλα το πρωτότυπο κείμενο, θα καταλαβει τι εννοώ. Και αυτό που εγραφα στο goodreads, το πιστεύω μεχρι κεραίας, οτι διαβάζουμε τον Οδυσσέα, ακόμη κι αν δεν τον εχουμε διαβάσει.
Δεν ειναι ενα βιβλίο ανάγνωσης, αυτό ειναι αλήθεια. Απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια, περισσότερο κόπο.
Οσον αφορά τώρα στη βαρετότητά του: Αν με τη λεξη βαρετο, εννοούμε οτι ο ίδιος προσπάθησε κάποιο κεφάλαιο να το φτάσει στα όρια της υπνηλίας, της ραστώνης και της βαρεμάρας, δοκιμάζοντας τα όρια όλων μας, τοτε ναι, συμφωνώ.
Δεν μπορείς παρά να εντυπωσιαστείς με το πώς παίζει στα δάχτυλα τη γλώσσα και τα ύφη και με το γεγονός οτι έγραψε ένα (δυο, βασικά) εργο κι εχει κρύψει τόσους γρίφους, που απασχολεί τόσα χρόνια τους μελετητές τους.
Και φυσικά, ειανι αστείο, σε κάποια σημεία πολύ αστείο.
Αν κάποιος διαβάσει τον Οδυσσέα, θα καταλάβει οτι ειναι άρλεκιν, μπροστά στην αγρυπνια.
Δεν θεωρώ οτι το εχω κατανοήσει, δεν βαυκαλίζομαι με τέτοιες σκέψεις, ξέρω όμως οτι του αφιέρωσα αρκετό χρόνο και το διάβασα πολύ σοβαρά. Καποια κεφάλαια, δε, ειναι αριστουργηματικά και διαβάζονται με χαρακτηριστική ευκολία. Ολα διαβάζονται κι αυτόνομα, αν και δεν θα το πρότεινα.
Τέλος, δε γίνεται να τσουβαλιάζουμε υπο τον όρο "λογοτεχνία" τα πάντα. Δεν ειναι λογοτεχνία, κάποια βιβλία που πουλάνε σαν τρελά, μόνο και μόνο επειδη υπάρχει κοινό που διαβάζει λέξεις παραταγμένες σε όχι πάντα σωστή σειρά, με απίστευτες κοινοτοπίες και βλακείες, χονδροειδέστατα γραμματικά και συντακτικά λάθη, μόνο και μόνο επειδή κάποιος τα εκδίδει. Την έχω κανει άπειρες φορές αυτή την κουβέντα, κι εξακολουθει να μου τη δίνει ακόμη. Δεν ειναι λγοτεχνία η Δημουτάδε και η Μαντά. Είναι κάτι άλλο, δεν ξερω τι, ξέρω τι δεν. Υπερασπιζομαι το δικαίωμα του καθενα να διαβάζει ό,τι του γουστάρει, έτσι πρέπει. Αρκει να ξέρουμε τι είναι αυτό.
Αν αυτό ειναι ελιτίστικο, τότε πχ κάθε gamer που έχει φάει εργατοώρες στα rpg κλπ, ειναι ελιτιστής με το ταμπου και κάθε κομικας με τον ποπάυ.
Τώρα με συγχωρειτε, πάω να βάψω μαλλί και θα επανέλθω.
- μάλλον δεν είναι για μένα.
