Συνανάγνωση: "Άπαντα τα Πεζά", Μπρούνο Σουλτς (Bruno Schulz)

Έλεν

Κοινωνός
Καλησπέρα σας,
μετά τη συζήτηση για μια συνανάγνωση που προτάθηκε από το παρελθόν, ξεκίνησα το νήμα αυτό για τη συνανάγνωση του βιβλίου "Άπαντα τα Πεζά"του συγγραφέα Μπρούνο Σουλτς (Bruno Schulz).
Στο βιβλίο αυτό -έκδοση Καστανιώτη και μετάφραση Αλεξάνδρας Δ. Ιωαννίδου- περιλαμβάνονται οι δημοσιευμένες συλλογές του με τίτλο "Τα μαγαζιά της Κανέλας" και "Το Σανατόριο κάτω από την κλεψύδρα", καθώς και τέσσερα ακόμη κείμενα του συγγραφέα.

Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποια άλλη έκδοση διαθέσιμη, για αυτό και σύμφωνα με το δικό μου βιβλίο έχω παραθέσει και τα διηγήματα που υπάρχουν σε κάθε ενότητα. Οπότε αν κάποιος έχει άλλη έκδοση να μπορεί να συντονιστεί στη συνανάγνωση.

Το βιβλίο είναι σχετικά μεγάλης έκτασης οπότε προσπάθησα να φτιάξω μικρές εβδομαδιαίες ενότητες στην αρχή, μέχρι να μπούμε στο κλίμα του βιβλίου, και γιατί επίσης πιστεύω ότι λόγω του ύφους του ίσως μας φανεί λίγο δύσκολο. Κάπου στη μέση λόγω του μεγάλου διηγήματος "Άνοιξη" δημιουργήθηκε μια πιο μεγάλη ενότητα, αλλά θεώρησα σωστό να μη χωρίσω την ιστορία σε μέρη.
Παρόλα αυτά, αν υπάρχει διάθεση ή κάπου δυσκολευτούμε μπορούμε να αλλάξουμε κάτι στην πορεία και να το προσαρμόσουμε.

Οι συμμετέχοντες οι οποίοι μέχρι τώρα δήλωσαν ενδιαφέρον είναι οι παρακάτω:

1. Πεταλούδα

2. Νικόλας Δε Κιντ
3. Βιβλιοπόντικας
4. Βασίλισσα
5. Το χω σου λεω
6. Λήδα
7. Τσίου
8. Έλεν


Χώρισα το βιβλίο σε 6 ενότητες και προσπάθησα να τις διαιρέσω ανάλογα με τις αρχικές δημοσιευμένες συλλογές διηγημάτων, και έχουν διαμορφωθεί ως εξής:

Δευτέρα 7/06 ως Παρασκευή 11/06: Τα μαγαζιά της κανέλας I: σελίδες 11-73.
Διηγήματα: "Αύγουστος", "Η συμφορά", "Πουλιά", "Ανδρείκελα", "Δοκίμιο περί ανδρεικέλων και περί του Δεύτερου Βιβλίου της Γενέσεως", "Δοκίμιο περί ανδρεικέλων. Συνέχεια", "Δοκίμιο περί ανδρεικέλων. Τέλος", "Νεμρώδ", "Ο Πάνας".

Σαββατοκύριακο 12/06 -13/06: Σχολιασμός.
-.-​

Δευτέρα 14/06 ως Παρασκευή 18/06: Τα μαγαζιά της κανέλας II: σελίδες 74-134.
Διηγήματα: "Ο κύριος Κάρολ", "Τα μαγαζιά της κανέλας", "Η οδός των Κροκοδείλων", "Κατσαρίδες", "Η θύελλα","Η νύχτα της μεγάλης σεζόν".

Σαββατοκύριακο 19/06 -20/06: Σχολιασμός.
-.-
Δευτέρα 21/06 ως Παρασκευή 25/06: Το Σανατόριο κάτω από την κλεψύδρα I: σελίδες 137-255.
Διηγήματα: "Το βιβλίο", "Η ιδιοφυής εποχή", "Άνοιξη".

Σαββατοκύριακο 26/06 -27/06: Σχολιασμός.
-.-
Δευτέρα 28/06 ως Παρασκευή 02/07: Το Σανατόριο κάτω από την κλεψύδρα II: σελίδες 256-335.
Διηγήματα: "Η νύχτα του Ιουλίου", "Ο πατέρας μου μπαίνει στην πυροσβεστική", "Το άλλο φθινόπωρο", "Η νεκρή σεζόν", "Το Σανατόριο κάτω από την κλεψύδρα".

Σαββατοκύριακο 03/07 -04/07: Σχολιασμός.
-.-
Δευτέρα 05/07 ως Παρασκευή 09/07: Το Σανατόριο κάτω από την κλεψύδρα III: σελίδες 336-387.
Διηγήματα: "Ο Ντόντο", "Ο Έτζιο", "Ο συνταξιούχος", "Μοναξιά", "Η απόδραση του πατέρα".

Σαββατοκύριακο 10/07 -11/07: Σχολιασμός.
-.-
Δευτέρα 12/07 ως Παρασκευή 16/07: Άλλα Πεζά: σελίδες 391-440.
Διηγήματα: "Ο κομήτης", "Φθινόπωρο", "Η Δημοκρατία των Ονείρων", "Πατρίδα".

Σαββατοκύριακο 17/07 -18/07 ή και περισσότερο: Σχολιασμός.
-.-.-.-.-​

Σύμφωνα και με τις προηγούμενες συναναγνώσεις ο σχολιασμός θα γίνεται χωρίς τη χρήση ΠΛΟΚΗΣ και μόνο για τις σελίδες που έχουν οριστεί κάθε φορά. Όταν φτάσουμε στο τέλος του βιβλίου τότε μπορεί ο καθένας από εμάς να γράψει τις εντυπώσεις του συνολικά.

Εννοείται ότι οποιοσδήποτε θέλει να συμμετάσχει στη συνανάγνωση και στο σχολιασμό είναι ευπρόσδεκτος.

Καλό Σαββατοκύριακο και καλή συνανάγνωση!

685
Αυτοπροσωπογραφία του συγγραφέα, Bruno Schulz.

Υ.Γ. Παραθέτω άρθρο με πληροφορίες για τη ζωή του συγγραφέα που μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον.
Είναι γραμμένο στα αγγλικά:
The Age of Genius: The Legend of Bruno Schulz. New Yorker, 2009.
 
Last edited:

Βασίλισσα

Κοινωνός
Καλημέρα. Να έχετε ένα όμορφο σ/κ.

Ο Σούλτς ξεκινάει την αφήγηση του με όμορφα περίτεχνα λόγια. Του αρέσει να περιγράφει φρούτα, φυτά, ποτά, τοπία και σου δημιουργεί την αίσθηση της εικόνας καθώς τα περιγράφει με συναισθήματα.
Μου έκανε μεγάλη εντύπωση για την αναλυτική περιγραφή που αφιέρωσε για την Θεία του καθώς την θεωρούσε στριφνή ίσως και ξυνή και ο κυρίως λόγος ήταν ότι δεν είχε γονιμοποιηθεί.

* Την ίδια αναφορά για τις γυναίκες την έχω δει στα βιβλία του Καζαντζάκη. Αν η γυναίκα περάσει κάποια ηλικία και στενάζει όλο της το είναι χωρίς να έχει ένα χάδι, χωρίς να έχει φέρει κάποιον απόγωνο στην ζωή γίνεται στριφνή και ξυνή. Αναρωτιέμαι αν υπάρχουν και άλλες τέτοιες αναφορές στην λογοτεχνία.

ο Σούλτς κάνει μια μεγάλη αναφορά για την οικογένεια που πρωταγωνιστεί σε αυτές τις σελίδες που διαβάσαμε. Θεωρώ ότι ο Πατέρας παίζει μεγαλύτερο ρόλο στην ιστορία παρά η μητέρα. Φυσικά περιγραφές για την ζωή υπάρχουν και των δυο όμως δίνει μεγαλύτερη έκταση στον Πατέρα και στις θεωρίες του Πατέρα. Φυσικά δεν λείπει σε αυτό το σπίτι ένα χαριτωμένο κατοικίδιο... Μια μικρή φουντωτή μπαλίτσα καθώς μπήκε στην ζωή της οικογένειας ως μωρό. Θα σταθώ στο κουταβάκι θα πώ ότι έβγαλε πολύ συναίσθημα καθώς φανερώθηκαν οι παιδικές αναμνήσεις (ίσως) του Σούλτς.

Τέλος για αυτές τις σελίδες θέλω να πώ αν και ο Σούλτς είναι Πολωνός είναι επηρεασμένος από την ιστορία της Αγγλίας, Γαλλίας και Ελλάδας εξού και ο Πάνα.
 

Έλεν

Κοινωνός
Καλημέρα σας,

Στα πρώτα δύο διηγήματα μου φάνηκε λίγο δύσκολο να παρακολουθήσω όλες τις περιγραφές και να καταλάβω αν υπήρχε μια βασική ιστορία η οποία κατέληγε κάπου. Όταν άρχισα να διαβάζω τα "Πουλιά", άρχισα να μπαίνω στο νόημα, οπότε επέστρεψα και ξαναδιάβασα και τα δύο προηγούμενα.
Για αρχή ακούγοντας συλλογή διηγημάτων νόμιζα ότι θα διαβάζαμε ανεξάρτητες ιστορίες, αλλά μέχρι στιγμής οι ιστορίες που αποτελούν τα "Μαγαζιά της κανέλας" περιγράφουν τη ζωή μέσα από τα μάτια ενός μικρού παιδιού σε μια μικρή πόλη.

694695
Το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης της συλλογής "Τα μαγαζιά της κανέλας" και σκίτσο του συγγραφέα.

Ο αφηγητής μας δίνει μια ιδέα της περιοχής αυτής στην πρώτη ιστορία όταν τη διασχίζουν ένα Σάββατο με τη μητέρα του για να πάνε επίσκεψη στο σπίτι της θείας του. Σε αυτή την πρώτη ιστορία μαθαίνουμε για πρώτη φορά ότι υπάρχει και ο πατέρας, η Αντέλα (που αργότερα μαθαίνουμε ότι είναι μια νεαρή -αν κατάλαβα καλά- οικιακή βοηθός) και μάλλον θα πρέπει να έχει και άλλα αδέρφια γιατί συνήθως μιλάει στον πληθυντικό, δηλαδή "μας είπε να κλείσουμε τα μάτια" και "ξεφυλλίζαμε , αποβλακωμένοι από το φως...".
Ακόμη ζουν στο σπίτι τους, σε ένα σχετικά μεγάλο κτίριο, που στο ισόγειο πρέπει να έχει κατάστημα με υφάσματα ή ρούχα και κάποια από τα δωμάτια τα νοικιάζουνε είτε σε "ξένους" ή στους "πωλητές". Και υπάρχει και ένα δωμάτιο όπου μαζεύονται κάποιες νεαρές -μάλλον εργάτριες- που προετοιμάζουν τα υφάσματα για πώληση.
Καθώς περνάει ο καιρός και οι εποχές αλλάζουν, ο πατέρας σιγά-σιγά μοιάζει να αποτραβιέται από την καθημερινή ζωή, μάλλον σαν αποτέλεσμα κάποιας ψυχικής ασθένειας. Αν και από τις περιγραφές φαίνεται ότι γενικά ήταν απόμακρος και αφοσιωμένος "βυθιζόταν ολόκληρος στα λογιστικά του βιβλία."
Από τις αγαπημένες μου ιστορίες είναι τα "Πουλιά" και ο "Πάνας". Και αυτό, μέχρι στιγμής, το αγαπημένο μου απόσπασμα (σ.35):
"{...} Όσο ο πατέρας μου μελετούσε μεγάλα ορνιθολογικά εγχειρίδια και ξεφύλλιζε πολύχρωμες εικόνες, τα φτερωτά φαντάσματα έμοιαζαν να βγαίνουν από μέσα τους και να γεμίζουν το δωμάτιο με πολύχρωμα φτερουγίσματα, με πιτσιλιές πορφύρας, με θραύσματα ζαφειριού, πατίνας και ασημιού. Την ώρα του ταΐσματος σχημάτιζαν στο πάτωμα ένα χρωματιστό κυματιστό χαλί που αν κάποιος το πατούσε κατά λάθος έσπαγε σε πολλά κομμάτια, διαλυόταν σε κινούμενα λουλούδια που φτερούγιζαν στον αέρα για να προσγειωθούν τελικά στους επάνω χώρους του δωματίου. {...}"

696
Ζωγραφιά της Aleksandra Czudżak, με τίτλο Herons (ερωδιοί), εμπνευσμένη από τα "Πουλιά".
Τέλος, κλείνοντας να πω ότι φαίνεται ότι η Αντέλα έχει αναπτύξει μια περίεργη μάλλον σχέση με τον πατέρα που φαίνεται να περιλαμβάνει και ως ένα βαθμό και το ερωτικό στοιχείο. Παρόλο που επειδή ο αφηγητής -σαν παιδί που είναι- δε φαίνεται να καταλαβαίνει ακριβώς τι γίνεται, αφήνει και εμάς να αιωρούμαστε στο μυστήριο της επίδρασης της Αντέλας πάνω στον πατέρα του.

697
Σκηνή από τις ιστορίες των ανδρεικέλων.

Μέχρι στιγμής μου αρέσει πολύ το βιβλίο, αν και θέλει σίγουρα συγκέντρωση γιατί κάποιες φορές παρασύρομαι από τις περιγραφές και μου φαίνεται σαν να χάνω λεπτομέρειες από την πλοκή έτσι όπως τα γράφει.
 

Βασίλισσα

Κοινωνός
Καλημέρα & καλό Σαβ/κο.

Κατά την πορεία της ανάγνωσης μας ο Σλούτς μας παρουσιάζει τον Θείο Καρλ ως έναν άνθρωπο μονόχνωτο, μοναχικό, επιλεκτικό. Έναν άνθρωπο που χανόταν στον κόσμο του.
Ο Θείος Καρλ ένας μοναχικός σύζυγος, όταν έφυγε η γυναίκα του με τα παιδιά για διακοπές στο εξοχικό... εκείνος αφέθηκε στην τεμπελιά του, στην ακαταστασία σαν να έβρισκε παρηγοριά, σαν να αποτίναξε ένα βάρος από πάνω του.

Τα μαγαζιά της κανέλας: Μια πολύ ωραία αφήγηση για αυτά τα μαγαζιά που πλημμύρισαν οι σελίδες από τα αρώματα.
Γοητευμένος από τα βιβλιοπωλεία και τα σπάνια βιβλία, τα σοκάκια που οδηγούσαν στους πίνακες. Τα μαγαζάκια της κανέλας είναι μια αφήγηση που κουμπώνει σε κάθε βιβλιόφιλο.

Η οδός των Κροκοδείλων: Μπορώ να πω οτι με μπέρδεψαν αρκετά.
Από την μια το ποτάμι της Ουκρανίας, από την άλλοι οι Άγγλοι. Ο Σλούτς παρουσιάζει την αγάπη του Θείου για τα βιβλιοπωλεία, τους πωλητές, και φυσικά για τα απόκρυφα βιβλία ως λαγνεία.

Σε αυτήν την πόλη της φθηνής ανθρώπινης ύλης υπάρχει και έλλειψη ενστίκτου, έλλειψη ασυνήθιστων και σκοτεινών παθών.
Σε αυτήν την πόλη συναντάς πόρνες, λαγνείες, βιβλία. Αυτή ήταν η οδός των Κροκοδείλων.
 

Έλεν

Κοινωνός
Καλημέρα και καλή Κυριακή!

Αυτή τη βδομάδα τελείωσα και το δεύτερο μέρος από "Τα μαγαζιά της κανέλας". Συνεχίζουμε, λοιπόν, να παρακολουθούμε την καθημερινότητα του ήρωα μας.

Μαθαίνουμε για το "Θείο Κάρολ" που τις αργίες μένει μόνος του στο σπίτι, από τη μία φαίνεται να απολαμβάνει την απρόσμενη ησυχία, αλλά από την άλλη του φαίνεται κάπως ξένο το περιβάλλον γύρω του.

Κάνουμε μια βόλτα μέσα στη χιονισμένη πόλη και χανόμαστε στους δρόμους της. Έτσι ρίχνουμε μια φευγαλέα ματιά στο δρόμο με "Τα μαγαζιά της κανέλας". Καθώς τριγυρνάμε στην πόλη, περνάμε και από τις αίθουσες του σχολείου που διδάσκει ζωγραφική τα βράδια ο καθηγητής Άρεντ.

699
Εικονογράφηση για τα "Μαγαζιά της κανέλας", Bruno Schulz, 1934.

Μια άλλη μέρα περιδιαβαίνουμε σε έναν από τους "σκοτεινούς" δρόμους της πόλης -την ¨Οδό των Κροκοδείλων". Εκεί έχει κάθε λογής πράγματα, ρούχα, αντίκες και απαγορευμένα βιβλία για να χαζέψουμε. Μην ξεγελιέστε όμως από τις βιτρίνες των μαγαζιών, γιατί στο πίσω μέρος, αν το ζητήσετε, κρύβονται κι άλλα εμπορεύματα. Από εκείνο το δρόμο, που πλέον είναι πολυσύχναστος, περνάει το τραμ, γίνεται χαμός με τις άμαξες και τους αμαξάδες, και είναι και ο σταθμός του τρένου. Ακόμη αν είστε τυχεροί μπορεί να δείτε "προκλητικά ντυμένες με μακριές δαντελένιες φούστες να καταφτάνουν οι πόρνες. Μπορεί να είναι όμως και οι γυναίκες των κομμωτών ή των μουσικών των καφέ."

700701
Σκίτσα του Bruno Schulz

Μετέπειτα, θα γυρίσουμε σπίτι για να μάθουμε ότι ο λόγος που εξαφανίστηκε ο πατέρας, μπορεί να είναι ο ίδιος με τον ήρωα του Κάφκα. Οπότε το φαινόμενο μεταμόρφωσης μπορεί να είναι πιο συχνό από ότι φανταζόμαστε.
Γινόμαστε μάρτυρες της θύελλας, μέσα από μια φανταστική περιγραφή των ήχων και των εικόνων που μπορεί να δημιουργήσει ένα τέτοιο καιρικό φαινόμενο. Εδώ να συμπληρώσω ότι η παρομοίωση των θορύβων της βροντής με μαγειρικά αντικείμενα, μου θύμισε τον παππού μου! Ο οποίος για να μη φοβάμαι τις βροντές, μου έλεγε: "Τίποτα δεν είναι, μονό ο Θεός που μετακινεί τα βαρέλια του στην αποθήκη. Ε, άμα του σπάσει και κανένα κατά λάθος θα βρέξει."

Και όλα αυτά για να καταλήξουμε στη "νύκτα της μεγάλης σεζόν" για την οποία ο πατέρας και οι πωλητές του προετοιμαζόντουσαν πολύ καιρό. Βέβαια οι πωλητές άργησαν να εμφανιστούν, αλλά τελικά όλοι ήταν εκεί για να υποδεχτούν τις ορδές των αγοραστών υφασμάτων.

702
Σχέδιο του Henryk Feilhauer, 1988

Πόλη περιγραφικός ο Bruno Schulz, όντως όπως έχουν πει και πολλοί άλλοι, οι περιγραφές του μοιάζουν με αυτές που θα περιέγραφε ένα παιδί. Μου μοιάζει όμως ότι ξαναδραστηριοποιείται η φαντασία μου, και προσπαθεί να αναπαραστήσει τα χρώματα και τις εικόνες που περιγράφει.

Υ.Γ. Αυτή είναι μια εικόνα πάλι από τον Bruno Schulz, αλλά μάλλον από την προηγούμενη ενότητα και είναι μάλλον ένα σκίτσο με τον Νεμρώδ και σας την παραθέτω εδώ.
703
Σκίτσο του Bruno Schulz

 

Το χω σου λέω

Κοινωνός
Έχω ερωτευτεί την γραφή του Σουλτς. Αυτές οι μαγικές περιγραφές με τις πιο αναπάντεχες μεταφορές, που σε παρασύρουν σε εικόνες σχεδόν ψυχεδελικές, με έχουν ενθουσιάσει. Η σκέψη του κινείται σε εντελώς άλλα επίπεδα. Πιάνω τον εαυτό μου σχεδόν να μη δίνει σημασία στην πλοκή και να εστιάζει σε ιδέες πρωτόγνωρες για μένα.
Για παράδειγμα, αυτό που μου έμεινε τόσο ζωντανό ως ιδέα είναι η αντίληψη ότι ένα ξύλινο αντικείμενο μπορεί να είναι κατασκευασμένο από κομμάτια ξύλου που προέρχονται από ασύμβατα φυτά και μπορεί να ενέχουν αρνητική ενέργεια μεταξύ τους. Και μόνο η ιδέα πως ένα τεχνητό κατασκεύασμα μπορεί να αποτελείται από δυστυχισμένη, βιασμένη ύλη, πραγματικά μου έμεινε ανεξίτηλη.
Ένας νους που βλέπει πέρα από την επιφάνεια, που εμβαθύνει τόσο υπαρξιακά σε όσα για εμάς του κοινούς είναι απλά και κοινότοπα. Αν αυτό δεν είναι ισχυρό κίνητρο να δούμε τον κόσμο διαφορετικά, τότε ποιο είναι;
 
Top