Ο αποκλεισμός του πνεύματος από την ελληνική κοινωνία

Μόλις πρόσφατα γνώρισα την ποίηση του Γιάννη Βαρβέρη, και θυμάμαι όταν είχα ακούσει την είδηση του θανάτου του, λίγους μόνο μήνες πριν. Είχα σκεφτεί: "ποιος είναι αυτός, μωρέ; Τι έγινε;". Τώρα διαβάζω ποιήματά του και βλέπω συνεντεύξεις του. Εκτός από το γεγονός ότι, για τα γούστα μου,ήταν πολύ καλός ποιητής, ήταν και αυτό που θέλω εγώ να βλέπω από ανθρώπους του συναφιού του: οξυδερκής, διανοούμενος, εξαίσιος ομιλητής, πράος, μετρημένος. Και ξαφνικά, μου δημιουργείται η σκέψη "γιατί δεν τον ήξερα αυτόν τον άνθρωπο;". Ακόμα πιο πέρα: "γιατί δεν τον ξέρει η ευρύτερη κοινωνία, γιατί η καθημερινότητά μας να μην διανθίζεται από προσωπικότητες που έχουν να προσφέρουν στον πολιτισμό , τη στιγμή που το παραμικρότερο σκουπίδι "απολαμβάνει" την αναγνώριση και διεισδύει σαν εικόνα και σαν νοητικά μεγαμπάιτ στο κεφάλι σχεδόν κάθε Έλληνα;"

Σκέφτομαι ότι είναι πολύ κρίμα, γιατί υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, το βλέπει κανείς όλην την ώρα. Το πρόβλημα είναι όταν το λουλούδι είναι στον πάτο ενός βόθρου, πώς να το μυρίσεις τότε;

Επίσης: φταίνε οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι, που αποτραβιούνται; Ίσως, αλλά μόνο κατ' ελάχιστο. Ακόμα και να θέλει ο καλλιτέχνης να κρυφτεί, τα έργα του παραμένουν ελεύθερα και ανεξάρτητα.
 
Last edited by a moderator:

Αντέρωτας

Ξωτικό του Φωτός
Προσωπικό λέσχης
Θα προβαλλω δυο θεωριες.

Η μια, η συνηθισμενη (και εύκολη), είναι οτι τρωμε ο,τι μας επιβαλλουν, και μας επιβαλλουν αυτα που τους συμφερει. Σκοπος των 'σκοτεινων δυναμεων' ειναι να μη βλέπουμε εύκολα το ωφέλιμο, και να το βρίσκουμε μόνο αν ψάχνουμε και αν ξέρουμε. Επειδη ομως το σεναριο των συμφεροντων ειναι που παιζει πολυ, δε θα επεκταθω

Η άλλη εξήγηση είναι οτι γενικώς ο κόσμος διαμορφώνεται και παιρνει τη μορφη που πρεπει απο καποιους φυσικους νομους, καλώς ή κακως. Αν ο πολυς κοσμος δεν χωνευει ευκολα τον κάθε Βαρβέρη, τότε διαμορφώννται τα ανάλογα μέσα και δίαυλοι, που θα 'θαψουν' τους Βαρβέρηδες και θα προβάλλουν τη Σάσα Μπάστα. Δε νομιζω δηλαδη οτι καποιοι μας εκπαιδεύουν να θέλουμε τη Σάσα Μπάστα, αντιθέτως εμεις απο τη φυση μας τη χωνευουμε πιο ευκολα.

Ενας κοσμος οπου θα επέπλεαν οι Βαρβέρηδες δε θα απαιτουσε διαφορετικούς μηντιάρχες και μεγαλοεκδότες, αλλά κυρίως, διαφορετικούς ανθρώπους, για να τον χωνέψουν.

Αν λοιπον οι Βαρβερηδες ειναι καπου χωμένοι, αυτο σημαινει οτι εκει ειναι η θεση που τους εδωσε η φυση, η οποια ειναι διαμορφωμενη απο τον καθενα μας, και τον πληθυσμο μας. Αν καποιος τους εβγαζε, με το ζορι, παραεξω, δε θα ωφελουσαν πολυ
 

Δρουγγάριος

Κοινωνός
Πάντα ο κόσμος νομίζω έτσι ήταν, κυρίως σε περιόδους ευμάρειας (Ναι ακόμα περίοδο ευμάρειας τη θεωρώ τη δικιά μας.)
Δίπλα στον Φιλόσοφο υπήρχε και ο ποιητής που θα έγραφε πανηγυρικούς λόγους για κάποιον Τύραννο ή οι αισχροί ηθοποιοί της Αντιόχειας που τόσο αποδοκιμάζει ο Ιουλιανός.
Το θέμα είναι μάλλον πως αργεί η αναγνώριση από τους συγχρόνους. Τα έργα στις περισσότερες περιπτώσεις περνάνε ένα "φιλτράρισμα" ποιότητας μέχρι να αναγνωριστούν μετά από κάποιο χρόνο, ίσως και μετά το θάνατο του καλλιτέχνη, όπως πολύ συχνά συνέβει.
Ένας άλλος λόγος είναι ο σημερινός κατακλυσμός μας από πληροφορίες που κάνει πολύ δύσκολο τον εντοπισμό και την ανέλιξη ενός ταλέντου.
Πιστεύω δηλαδή πως δεν έχει τόσο να κάνει αυτό που λέμε πως η κοινωνία μας πάει κατά διάλου και χάνεται το γούστο...
 
Πιστεύω πως αυτό που μπορεί να κάνει ο καθένας μας πλέον είναι το ελάχιστο της προσωπικής συμβολής: να στηρίζει ο ίδιος τέτοιους ανθρώπους και να φροντίζει να μιλάει, όσο αυτόν είναι δυνατόν, για αυτούς στον περίγυρό του. Απλά πράγματα, όπως π.χ να πάρεις δώρο ένα βιβλίο σε κάποιον που αγαπάς ή να του στείλεις ένα ποίημα για να του εκφράσεις αυτό που νιώθεις. Τα μεγαλύτερα, δυστυχώς, δεν είναι στο χέρι μας.
 
Ατύχησες: δεν βλέπω τηλεόραση εκτός κι αν "χρειάζομαι" την οθόνη της για να δω avi-ταινίες
:χαχα:

Καλό για σένα. Τέλος πάντων, ο ορισμός του "ανθρώπου του πνεύματος" δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός. Μπορεί να είναι ένας καλλιτέχνης, ένας φιλόσοφος, και πάει λέγοντας. Βέβαια, όλοι οι τραγουδιστές που παρελαύνουν καλλιτέχνες "αυτοαποκαλούνται" αλλά νομίζω μερικά πράγματα είναι αυτοεπεξηγηματικά.
 

Χρυσηίδα

Κοινωνός
Και σίγουρα οι άνθρωποι του πνεύματος δεν έχουν όλοι τους την ίδια ποιότητα ή αξία. Έχουν κι αυτοί τις διαβαθμίσεις τους, όπως όλες οι υπόλοιπες ιδιότητες.

Επί του θέματος, πιστεύω ότι στη σημερινή Ελλάδα το πνεύμα προβάλλεται πολύ περισσότερο απ' ό,τι παλιότερα. Ίσως βέβαια να φταίει που εγώ ψάχνω το θέμα περισσότερο, ίσως ακόμα να ευθύνεται το ίντερνετ, που πολύ εύκολα μας ενημερώνει για όλες τις εκδηλώσεις που μπορεί να παρακολουθήσει κανείς.
Βασικά, είμαι της άποψης ότι άμα θες να ενημερωθείς για κάτι, θα ενημερωθείς.
 
Και σίγουρα οι άνθρωποι του πνεύματος δεν έχουν όλοι τους την ίδια ποιότητα ή αξία. Έχουν κι αυτοί τις διαβαθμίσεις τους, όπως όλες οι υπόλοιπες ιδιότητες.

Επί του θέματος, πιστεύω ότι στη σημερινή Ελλάδα το πνεύμα προβάλλεται πολύ περισσότερο απ' ό,τι παλιότερα. Ίσως βέβαια να φταίει που εγώ ψάχνω το θέμα περισσότερο, ίσως ακόμα να ευθύνεται το ίντερνετ, που πολύ εύκολα μας ενημερώνει για όλες τις εκδηλώσεις που μπορεί να παρακολουθήσει κανείς.
Βασικά, είμαι της άποψης ότι άμα θες να ενημερωθείς για κάτι, θα ενημερωθείς.
Φυσικά, το ίντερνετ είναι μια συγκλονιστική διαφορά με το παρελθόν.
 

Μια

Κοινωνός
Μιας και αναφερθηκε ,πάντα είχα την εξής απορία για τον Σαίξπηρ,(αναμφιβολα εναν άνθρωπο του πνεύματος) Τα εργα του ειχαν τεραστια επιτυχία στα θέατρα που παιζόντουσαν,καταλαβαιναν όλοι αυτοι οι σύγχρονοι του αγραμματοι και μεροκαματιαρηδες,την πραγματικη αξια των κειμενων του, η απλως διασκεδαζαν με τους σπιρτοζικους διαλογους των θεατρικων του?΄Δηλαδη η πραγματική αξία του αναγνωριστηκε πολυ αργότερα? Εκείνη την εποχή δεν καταλαβαιναν? Κι αν οχι,τοτε γιατι τους αρεσε τοσο?Θελω να πω δεν ειναι λιγο παραδοξο ολο αυτο, να αρεσει κατι σε 2 διαφορετικες πχ ομαδες ανθρωπων τελειως αλλου μορφωτικου επιπεδου και διαφορετικης χρονικης περιοδου αλλα για τους λαθος λογους?
 

Ανναμου

Όμορφο Νιάτο
ισως ειναι λιγο βαρυς ο τιτλος του συγκεκριμενου θεματος αλλα καταλαβαινω τι θελεις να πεις με αυτο Μοντι.

η αληθεια ειναι οτι πολλοι απο τους συγχρονους καλλιτεχνες θα πω εγω(δε μυο αρεσει η εκφραση ανθρωποι του πνευματος παρα πολυ),ειτε οσον αφορα τη ποιηση,ειτε τη λογοτεχνια, ειτε τη ζωγραφικη ειτε ειτε ειτε...(και ο καταλογος δεν εχει τελος) θεωρω οτι δεν θελουν να αυτοπροβαλλονται.αυτη την αισθηση εχω χωρις αυτο να σημαινει οτι απαξιουν απλα πιστευω οτι το στυλ τους ειναι τετοιο που δεν επιδιωκουν τη προβολη.φυσικα αυτο δεν ισχυει για ολους.


θα ηταν πολυ ομορφο, η ελληνικη τηλεοραση να επενδυε πολυ περισσοτερο σε τετοιες ποροβολες παρ ανα βλεπουμε το καθε τσοκαρο και να το αποθεωνουμε μαζικα...αλλα ορολος της τηλεορασης αυτος ειναι λιγο πολυ πιστευω.δεν την απαξιω,βλεπω σχεδον καθημερινα απλα τα καναλια επενδυουν σε οτι πουλαει πιο ευκολα και αυτο που πουλαει πιο ευκολα ειναι το φθηνο και το χαζο,και οχι το πνευματικο και το δημιουργικο.εκει πιστευω βρισκεται το κλειδι.

απο την αλλη,για αυτο που αναφερει παραπανω ο Ντρεηκ θα συμφωνησω,οτι ειναι μερικοι καλλιτεχνες που θεωρουν τους εαυτους τους ανωτερους απο αλλους,και αυτο το εχω παρατηρησει μια δυο φορες και εγω με τη προσωπικη μου εμπειρια.δε σημαινει οτι επειδη εχει γραψει ενα ποιημα που γνωρισε επιτυχια η επειδη πραγματι εχεις εφεση σε κατι οτι ντ εκ καλα εισαι το κατι αλλο!δε παει ο αλλο ςνα ειναι ο τελειοτερος συγγραφεας,αν δω συνεντευξη του και ειναι ειρωνας η εχει υφακι παει τον εχω διαγραψει.

ο αληθινος καλλιτεχνης μετα θανατον αναγνωριζεται περισσοτερο , και αυτο το εχουμε δει αρκετες φορες σε πολλους συγγραφεις.δε μπροω να εξηγησω τον λογο.
 

Ραψωδός

Όμορφο Νιάτο
Για να μην γεμίσω τον τόπο με παραθέσεις ας μείνω στο σημαντικότερο. Θα δώσω μια ερμηνεία στο "άνθρωποι του πνεύματος" και θα πω πως παραδόξως μου αρέσει ο όρος. Αρκεί να απεγκλωβιστεί από οποιαδήποτε ρατσιστική εκμετάλλευσή του έναντι των άλλων δημιουργών. (βλ εκκλησία και θρησκεία)

Οι χαρακτηρισμοί έπονται, στην αρχή υπάρχει μόνο ο σκοπός του δημιουργού. Αν κάποιος γράφει (παίζει μουσική κλπ) με μόνο γνώμονα να γίνει πλούσιος (και ειδικά αν τελικά τα καταφέρει και τα τρώει μονάχος στον υπερπολυτελή μικρόκοσμό του) προσπαθεί να γράψει κάτι εμπορικό, κάτι που θα του αποφέρει "υλικές απολαύσεις".
Στον αντίποδα, υπάρχει αυτός που γράφει από ανάγκη να εκφράσει τα εσώψυχά του, αυτός που κάτι τον πονάει στο σήμερα, που εισπράτει την πραγματικότητα μέσα από άλλα πρίσματα και προσπαθεί. Προσπαθεί μέσα απ' τη τέχνη του, με αυτόν τον τρόπο που του αρέσει ή του ταιριάζει να διαμαρτυρηθεί, να καταδείξει μια άλλη πραγματικότητα εφικτή ή ανέφικτη κατά την οποία θα πρέπει να πορευθούμε, υπάρχει τελοσπάντων και καλύτερος άνθρωπος από αυτόν του σήμερα.

Ο σκοπός είναι για μένα που απαντά στην ερώτηση. Κανένας δεν μπορεί να επιλέξει μονάχα το σώμα ή το πνεύμα. Όμως το που ρίχνει το κέντρο βάρους του δείχνει το ποιος είναι και το τί ζητάει τελικά όταν πιάνει στα χέρια του ένα μολύβι και λέει "έχω να σας πω μια ιστορία".
Μέσα στα χρόνια έχει αναγνωριστεί η αξία χιλιάδων τέτοιων έργων, και ποιος ξέρει πόσα μένουν να ανακαλυφθούν ή θα χαθούν για πάντα.
Όπως υπήρχαν και έργα που προσέδωσαν ποιότητα και έτυχαν ευρείας αποδοχής από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Αυτό είναι και κατά την προσωπική, ταπεινή μου άποψη η χρυσή τομή. Να μπορέσεις να δώσεις σε όλους κάτι που θα τους κάνει να αναρωτηθούν, να προβληματιστούν και να έχουν στο μέλλον περισσότερες απαιτήσεις από την τέχνη αλλά και τον εαυτό τους.
Παρεπιπτόντως οι ακαδημαϊκοί θεωρούν πως το κρίσιμο όριο για ένα έργο είναι τα 70 χρόνια. Αν αντέξει μέχρι τότε και θεωρείται πετυχημένο, μένει στην ιστορία.

Τώρα, αναφορικά με το ότι "ο καθένας παίρνει παίρνει ότι του αξίζει" συμφωνώ και διαφωνώ ταυτόχρονα. Η παιδεία και αργότερα τα μμε φέρουν τεράστιες ευθύνες για το πνευματικό επίπεδο του μέσου ανθρώπου. Αν όλοι οι άνθρωποι ξυπνούσαν μια μέρα και είχαν μεγαλύτερες απαιτήσεις από την τέχνη και την τηλεόραση, οι εκδότες και οι καναλάρχες δεν θα είχαν άλλη επιλογή παρά να ακολουθήσουν. Οπότε...

Οπότε το βάρος πέφτει σε εμάς, που για να είμαστε εδώ κάτι αντιλαμβανόμαστε, κάτι μας κλωτσάει, δε μας κάθεται. Δώστε βιβλία γύρω σας, προτείνετε, ανοιχτείτε, γράψτε, προβληματίστε. Η επανάσταση αν γίνει μονάχα για ένα πιάτο φαγητό, το αύριο θα είναι σαν το χθες.
 

Χρυσηίδα

Κοινωνός
Αν όλοι οι άνθρωποι ξυπνούσαν μια μέρα και είχαν μεγαλύτερες απαιτήσεις από την τέχνη και την τηλεόραση, οι εκδότες και οι καναλάρχες δεν θα είχαν άλλη επιλογή παρά να ακολουθήσουν. Οπότε...
Μήπως αυτό απαντάει και στο ερώτημα γιατί δεν εκδίδεται πολλή ποίηση σήμερα; (συγκριτικά με το μυθιστόρημα). Και επίσης γιατί ακόμα και όσοι ποιητές καταφέρουν να εκδοθούν μένουν άγνωστοι;

Επειδή λοιπόν το νήμα άνοιξε με Βαρβέρη, ας παραθέσουμε και λίγους στίχους του.

Το σώμα Τζέκιλ

Λοιπόν γιατρέ
κάθε πρωί
δοχείο σώμα
εντός του οποίου
υγρό μυαλό
και τα λοιπά
και τα λοιπά.

Όμως γιατρέ
το βράδυ
δοχείο μυαλό
εντός του οποίου
υγρό το σώμα
αλλάζει σχήματα
και παίρνει στάσεις
και κυλάει καμπύλα
και μεταμορφώνεται.

Πείτε μου πείτε μου γιατρέ
τι στέρεο αντίδοτο προτείνετε
για σώματα που υγραίνονται τις νύχτες
κι απομένουν
μέχρι δακρύων υγρά
ως το πρωί;​

Από την ποιητική του συλλογή Στα ξένα.
 

Παρωνύμιος

Κοινωνός
Δυστυχώς, ακόμα να καταλάβω τι πα να πει "άνθρωπος του πνεύματος". Έχω ακόμα περισσότερες απορίες-τροφή για σκέψη:

Ένας νεαρός με μερικά σπρέυ που ζωγραφίζει γκράφιτι πάνω σε τοίχους; Είναι; Ναι ή όχι;

Ο Στιβ Τζομπς ήταν; Ο Φρόιντ ήταν; Ο Ευγένιος Σπαθάρης ήταν; Ο Μάρκος Βαμβακάρης; Η Δόμνα Σαμίου; Ο Θανάσης Βέγγος; Αν αυτοί σας φαίνονται πεθαμένοι, οι ζωντανοί Μίκης Θεοδωράκης και Μανώλης Γλέζος είναι; Ή όχι;

Ένας καθηγητής πανεπιστημίου είναι; Μήπως, αν εμφανίζεται στην τηλεόραση είναι περισσότερο ή λιγότερο; Έχει διαφορά αν είναι καθηγητής γεωπονικής ή φιλολογίας; Αλήθεια, αν κάποιος δεν έτυχε να σπουδάσει και ίσα που ξέρει γραφή κι ανάγνωση; Πιο "χοντρό": δεν ξέρει γραφή κι ανάγνωση (προσέξτε τί θα σκεφτείτε. . . )

Ως προς την τηλεόραση, το να αναζητούμε και να απαιτούμε "πνεύμα" από την τηλεόραση είναι σαν να απαιτούμε από έναν μηχανικό αυτοκινήτων να μας απαγγέλλει Όμηρο, και μάλιστα στα αρχαία ελληνικά, τη στιγμή που αλλάζει τα λάστιχα του αυτοκινήτου μας. Τώρα, αν τύχει και κάποιος τέτοιος, δύσκολο αλλά έστω, αυτό δεν πρέπει να μας ξεγελά: ο κάθε μηχανικός αυτοκινήτων είναι εκεί για να επιδιορθώνει και να συντηρεί αυτοκίνητα, τίποτα περισσότερο ή λιγότερο. Κάποιος από αυτούς μπορεί να είναι και ραψωδός: όλοι μαζί δεν είναι (ή είναι; ).

Επιπλέον, φέρτε στο μυαλό σας μερικούς, για εσάς, "ανθρώπους του πνεύματος" που έζησαν και πέθαναν πριν το 1920. Πολύ σωστά, όλοι αυτοί δεν έγιναν γνωστοί μέσω τηλεόρασης γιατί αυτή δεν υπήρχε. Αλήθεια, πώς έγιναν γνωστοί αυτοί/αυτές;

Θαρρώ πως είναι θέμα ορισμού, αν μπορεί να οριστεί, ο "άνθρωπος του πνεύματος". Για μένα π.χ. μια άγνωστη αγράμματη τυφλή γιαγιά σε κάποιο ορεινό χωριό της Ηπείρου που τραγουδά πάρα πολλά από αυτά που έφτασαν ίσαμε μας (αλήθεια, από ποιους; αυτοί ήταν "άνθρωποι του πνεύματος"; ) ως "δημοτικά τραγούδια", ναι, είναι "άνθρωπος του πνεύματος" ' ο ποιητής Φανφάρας (της γνωστής ελληνικής ταινίας) πάλι, όχι.
 
Παρωνύμιε, θεωρώ ότι αναλώνεις πολλή σκέψη για κάτι που δεν έχει και πολλή σημασία. Νομίζω είναι προφανές το τι εννοούμε οι περισσότεροι σε αυτό το νήμα.
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
εγώ, πάλι (παρότι κι εγώ χρησιμοποιώ την αφαίρεση άνθρωποι τού πνεύματος), βρίσκομαι σε απόλυτη συμφωνία με τον προβληματισμό τού Παρωνύμιου.
 
Εγώ, πάλι, θεωρώ δεν έχει σημασία γιατί μπορώ τώρα σε 2 λεπτά να αλλάξω αυτή τη φράση από το αρχικό ποστ και να μην μεταβληθεί στο ελάχιστο η σημασία του. Οπότε, από όλα αυτά που λέμε, το να κολλάτε σε έναν γενικότερα ασαφή, όπως και να έχει, ορισμό, είναι σαν να κοιτάτε το δάχτυλο και όχι το δάσος.
 

Πιούζυ

Κοινωνός
Και γιατι να μην αποτελεσει το νημα σου αφορμη για μια προσπαθεια συγκεκριμενοποιησης του ασαφους αυτου ορισμου; Αλλωστε σε πολλα νηματα, η συζητηση συνηθως καταληγει αλλου.

Βρισκω κ εγω πολυ ενδιαφερον τον προβληματισμο του Παρωνυμιου. Και εξισου ενδιαφεροντα τα οσα θα μπορουσα να μαθω απο εναν "ανθρωπο του πνευματος" και απο μια γιαγια σ ενα βουνο, που κουβαλαει τοσες παραδοσεις και μνημες αλλης εποχης.
 
Top