Ο ήλιος και η ετυμολογία του

Εριχθόνιος

Όμορφο Νιάτο
Ποια είναι άραγε η ετυμολογία της λέξης ήλιος;


Αν ανατρέξουμε επιφανειακά στα λεξικά του Γ. Μπαμπινιώτη θα δούμε :

ήλιος
< αρχαί. ἥλιος / ἀέλιος (αιολ.) / ἀβέλιος (κρητ.) / ἠέλιος (ομηρικό) και μετά πάει σε Σανσκριτικά, Ισπανικά, Γαλλικά...


Του Ιωανν. Σταματάκου μας λέει περίπου τα ίδια.


Δεν μπορώ να πω ότι με κατατόπισε.


Τώρα πάμε λίγο πιo κάτω ερευνώντας αρχικά μέσω του λεξικού: <<Tῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης>> του Π.Χ Δορμπαράκη, θα δούμε :


ἥλιος / διαλεκτ. ἠέλιος / ἀέλιος / ἅλιος, (συγγ. τῶν : ἀλέα, εἵλη = θερμότης, ἑλάνη = λαμπάς...

Θα πούμε ωραία το βρήκαμε, ἀλέα, εἵλη = θερμότης, ο ήλιος παράγει θερμότητα ή ότι προέρχεται από την λέξη ἑλάνη = λαμπάς...


Ας ερευνήσουμε όμως τώρα λίγο για τη λέξη - ἅλιος, - στο ίδιο λεξικό.


ἅλιος = μάταιος, ἄκαρπος, άνωφελής, νωθρός... και κάποια στιγμή, ενώ ήμαστε ακόμη στη λέξη ἅλιος, βλέπουμε τη λέξη (ἅλς) προερχόμενος ἐκ τῆς θαλάσσης, θαλάσσιος, καθώς και άλιοτρεφής (τρέφω) ο διαβιῶν εἰς τὴν θάλασσαν.


Να επισημάνω ότι το λεξικό του Δ. Δημητράκου επίσης περιέχει την λέξη - ἅλιος - και εντοπίζει τη λέξη στη Σαπφώ (611) π.χ.


Τώρα ας δούμε και το λεξικό των Liddell, Scott, έχει διάφορες επεξηγήσεις όπως :


ἅλιος, ὁ, Δωρ. ἀντἱ ἥλιος.

ἅλιος (Α), Σοφ. Αἵ. 357 Εὐρ. Ἡρακλ. 82 : (ἅλς) : - θαλάσσιος, Λατ. marinus, ἑπιθ. τῶν θαλασσίων θεῶν...

ἅλιος (Β), μάταιος, ἄκαρπος, άνωφελής...


Τώρα από τη λέξη - ἅλς - αν ερευνήσουμε τα λεξικά θα δούμε ότι προέρχεται και η λέξη - ἁλιεύς - .


Το ρήμα - ἁλίζω, ἁλίσω - μας ενημερώνουν τα λεξικά ότι σημαίνει - συνάγω ἐπί το αύτό, συγκεντρώνω, ενώ στο τέλος της επεξήγησης του ρήματος μας παραπέμπει στη λέξη (ἅλς).

ἁλιεύς λοιπόν είναι ο ψαράς, αυτός δηλαδή που συγκεντρώνει τα ψάρια μέσα στα δίχτυα και τα φέρνει κοντά.


Όπως μας λέει τώρα και ο Πλάτων στον Κρατύλο ο ἥλιος ή ἅλιος αφού έτσι τον αναφέρει, είναι αυτός που ανατέλλοντας φέρνει το φως συγκεντρώνοντας τα ανθρώπινα πρόσωπα ώστε να κοινωνήσουν μεταξύ τους, διότι αφήνει να εννοηθεί πως στο σκότος η συγκέντρωση των προσώπων είναι αδύνατη καθώς δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τα χαρακτηριστικά και οι ιδιαιτερότητες τους.


Εννοείται πως μπορούν να δοθούν και άλλες ερμηνείες μέσω της πλούσιας γλώσσας μας όπως η θερμότητα κ.ο.κ., αλλά αυτή είναι από της αγαπημένες μου. :)


Εγώ δηλώνω αγράμματος πάντα :)
 

Φαροφύλακας

Απαρέμφατος Δροσουλίτης του πιο Μόρμυρου Φθόγγου
Προσωπικό λέσχης
κάνεις κάτι πολύ σωστό, πάντως, συμβουλεύεσαι τα λεξικά, και μάλιστα όχι ένα αλλά περισσότερα. :πάνω:

το σημειώνω γιατί, δυστυχώς, πολλοί σήμερα μιλάνε για λέξεις αραδιάζοντας θεωρίες (και ανάγοντας π.χ. το ντιμπέιτ στο... δίπατο*) δίχως να κάνουν αυτό το τόσο απλό και στοιχειώδες, να συμβουλευτούν τους επιστήμονες... :νατώρα:
 

Εριχθόνιος

Όμορφο Νιάτο
Όταν έβαλα στόχο να μαζέψω σιγά σιγά τα λεξικά, διότι τα έχω όλα όσα αναφέρω στο νήμα, με αυτές τις σκέψεις ξεκίνησα κι εγώ, πως ο καθένα δηλαδή γράφει ότι του 'ρθει χωρίς να είναι ειδικός. Επειδή εγώ λοιπόν δεν είμαι ειδικός είπα να ξεστραβωθώ και αντί να τρώω τα λεφτά μου σε ανοησίες να τα βάλω στην άκρη να πάρω κάποια στιγμή τα λεξικά και να δω λίγο φως.
 

Αντέρωτας

Ξωτικό του Φωτός
Προσωπικό λέσχης
Μπράβο για την έρευνα και το συλλογισμό σου. Διαφωνώ με το συμπέρασμά σου, οτι η λέξη ήλιος περιλαμβάνει τη ρίζα της έννοιας "συγκεντρώνω", και θα ήθελα να επισημάνω 2-3 πράγματα που νομίζω έχουν ξεφύγει απο το συλλογισμό σου :)

  1. 1Στη Δωρική διάλεκτο το ήτα (μακρό εε) προφέρεται μακρό αα. Ξέρουμε το Σπαρτιάτικο "ή ταν ή επι τάς" που εμείς θα το μεταφράζαμε "ή (αυ)τήν, ή (επί αυ)τής". Αυτή είναι και η περίπτωση του ήλιος > άλιος.
  2. Είναι φαινόμενο στη γλωσσα δύο άσχετες μεταξύ τους λέξεις, να κάνουν μια διαδρομή ανά τους αιώνες και να καταλήγουν να είναι ομόηχες. Αυτό όμως δεν είναι κάτι παραπάνω απο σύμπτωση.
    Κάτι τέτοιο μάλλον έτυχε και στους Δωριείς: παρέλαβαν το άλιος (1) από το ήλιος (ή μάλλον μια αρχαία μορφή του), ενώ ταυτόχρονα παρέλαβαν (αν υποθέσουμε οτι υπάρχει και στα Δωρικά) ένα άλλο άλιος (2) ως επίθετο του αλς. Παρά τη φαινομενική ομοιότητα, άλιος (1) και άλιος (2) είναι διαφορετικές λέξεις, που δεν έχουν συγγένεια.
    (Το παραπάνω είναι υποθετικό επειδή υπάρχει η πιθανότητα το άλιος (2) να μην υπήρχε καν στη Δωρική)

    Ένα παράδειγμα στα Ελληνικά: έχουμε δύο λέξεις /ίλι/ που είναι εντελώς άσχετες μεταξύ τους και σημαίνουν διαφορετικά πράγματα. Το ένα γράφεται ύλη και το άλλο γράφεται ίλη (ομάδα εφιππων). Έτυχε να ακούγονται το ίδιο επειδή τα δύο φωνήεντα που διαφοροποιούν τις λέξεις, έτυχε να απλοποιηθούν σε /ι/.
    Στα Γαλλικά je suis θα πεί δύο πράγματα: είτε είμαι (ρ. etre, Λατ. sum) είτε ακολουθώ (ρ. suivre, Λατ. sequo).
    Και άπειρα άλλα παραδείγματα!
  3. Η τρίτη μου παρατήρηση: κάθε λέξη φέρει μια ρίζα, μια πρωτότυπη έννοια. Απο κει και πέρα οι έννοιες (λόγω παρομοιώσεων και αλλαγής συνθηκών) αλλάζουν, ή αποκτούν παράγωγα. Απλό παράδειγμα η λέξη τύραννος που απο "άρχοντας" κατέληξε να σημαίνει "δυνάστης". Αυτό γινεται και με τις ρίζες. Πχ από τη ρίζα της έννοιας "φως" μπορεί μια γλώσσα να παράγει λέξεις για τη "φλόγα", τη "φωτιά", τη "θερμότητα", κατ' επέκταση (ποιητικά) τα "έντονα συναισθήματα", και μεταγενέστερα το "δαυλό", το "σπίρτο", τη "λάμπα" κλπ. Έτσι έχουμε κάτι σαν γενεαλογικό δέντρο.

    Εσύ τώρα συγχέεις δύο διαφορετικές ρίζες, αυτή για τον "ηλιο", και αυτή για το "συγκεντρώνω", βασιζόμενος σε μια φαινομενική ομοιότητα. Καμία όμως απο τις ρίζες δεν φέρει αυτή την έννοια.
    Η λέξη αλς, όπως βλέπουμε σε ξένες γλώσσες (πχ. Αγγλ. salt, Λατ. sal) έχει πάντα την έννοια του αλατιού. Αυτή είναι η πρωταρχική έννοια της ετυμολογικής ρίζας (και δεν προέκυψε απο τον ήλιο και ούτε ο ήλιος προέκυψε από το αλς). Απο εκεί, με τη διαδικασία που προανέφερα, στα Ελληνικά προέκυψαν λέξεις που (κατ' επέκταση) αναφέρονται στη θάλασσα και (κατ' επέκταση) στη συσσώρευση ψαριών. Αυτή όμως η έννοια είναι πολύ μεταγενέστερη και δεν μπορούμε να πούμε οτι ο ήλιος βγήκε από το αλιεύω. Άλλωστε οι προγονοι μας, όπως είναι λογικό, ανέπτυξαν την τεχνολογία αλίευσης πολλά χρόνια αφότου δημιούργησαν λέξη για τον ήλιο :)
  4. Και τελειώνω αναφέροντας οτι η λέξη άλς και η λέξη ήλιος/άλιος (2) δεν έχουν συγγένεια, παρά τη φαινομενική τους ομοιότητα μέσω των Δωρικών :)
 
Last edited:

Εριχθόνιος

Όμορφο Νιάτο
Φίλε Αντέρωτα πολύ ωραία η ανάλυση σου, αλλά μάλλον δεν κατάλαβες κάτι, ο συλλογισμός δεν είναι δικός μου αλλά του Σωκράτη ως απάντηση στον Ερμογένη στον “Κρατύλο” του Πλάτωνος, το έχω γράψει άλλωστε και δεν είμαι και γλωσσολόγος να κάνω τέτοιου είδους συλλογισμούς. Εγώ απλά έκανα μια ανάλυση μέσω των λεξικών και παρατήρησα την σχέση. Eσύ από που αντλείς αυτή την ανάλυση σου;

Παραθέτω το κείμενο στην αρχαία ελληνική γλώσσα και τη μετάφραση :

Σωκράτης :

‘Έοικε τοίνυν κατάδηλον γενόμενον ἄν μᾶλλον εἰ τῷ Δωρικᾠ τις ὀνόματι χρῷτο -<<ἅλιον>> γἁρ καλοῦσιν οἱ Δωριῆς - <<ἅλιος>> οὗν εἵη μἑν ἄν κατἁ τὁ ἁλίζειν εἱς ταὑτὁν τοὑς ἀνθρώπους ἑπειδἁν ἁνατείλῃ, εἴη δ’ ἄν καἱ τῷ περἱ τἡν γῆν ἁεἱ εἱλεῖν ἰὠν, ἐοίκοι δ’ ἄν καἰ ὅτι ποικίλλει ἱὠν τἀ γιγνόμενα ἐκ τῆς γῆς. Τὁ δἑ ποικίλλειν καἱ αἰολεῖν ταὐτὀν.

Σωκράτης :

Το όνομα ήλιος θα το καταλάβουν προφανώς οι πάντες αν εξετάσουμε τη Δωρική του εκδοχή, οι Δωριείς, ως γνωστόν, τον λένε άλιον, και ονομάζεται άλιος επειδή αλίζει, τουτέστιν συγκεντρώνει τους ανθρώπους, όταν ανατέλλει, στο ίδιο μέρος, ονομάζεται έτσι επίσης, επειδή είναι ο περἱ τἡν γῆν ἀεἱ εἱλεῖν ἰὠν ... εκείνος, δηλαδή, που περιστρέφεται αιωνίως γύρω απ᾽τη γή. Φαίνεται επίσης ότι ονομάζεται έτσι, επειδή κατά την περιστροφή του δίνει χρώμα σε ό,τι βγαίνει μεσ᾽ απ᾽τη γη... το ποικοίλλει, τα δε απαρέμφατα ποικίλλειν και αιολείν σημαίνουν το ίδιο πράγμα.

Πλάτων Κρατύλος - εκδόσεις πόλις


Βλέπεις λοιπόν ότι ο Σωκράτης συσχετίζει τη λέξη άλιος με τη λέξη ἁλίζειν (ἁλίζω).

Απ ότι διαβάζεις το κείμενο που παραθέτω έχει στο πρωτότυπο τη λέξη ἁλίζειν (ἁλίζω) που σημαίνει συγκεντρώνω στα πιο έγκυρα λεξικά της αρχαίας ελληνικής αλλά και η μετάφραση το επιβεβαιώνει.

Άρα είναι φανερό και ότι ο ἁλιεύς έχει σχέση με το (ἁλίζω) όπως άλλωστε το επιβεβαιώνουν πάλι τα λεξικά. Και είναι λογικό πως είναι αυτός που συγκεντρώνει (τα ψάρια) τι άλλο θα μπορούσε να συγκεντρώσει ένας ψαράς;


(Το παραπάνω είναι υποθετικό επειδή υπάρχει η πιθανότητα το άλιος (2) να μην υπήρχε καν στη Δωρική)
Μάλλον αυτό που γράφεις αναιρείται πλήρως διότι το πρωτότυπο αρχαίο κείμενο μιλάει καθαρά για Δωρική.

Τώρα από εκεί και πέρα ο καθένας μας μπορεί να λέει ότι θέλει, ακόμα μπορούμε να πούμε κιόλας ότι ο Πλάτων έγραφε μπούρδες. :)

Όλα μέσα στην ζωή είναι :))
 
Last edited by a moderator:

Αντέρωτας

Ξωτικό του Φωτός
Προσωπικό λέσχης
Κατ' αρχας με συγχωρεις, δεν μου ηταν σαφες στο αρχικο σου μηνυμα αν ηταν δικο σου συμπερασμα ή αν ήταν απο το πρωτότυπο. Κατα δεύτερον είσαι λίγο άδικος όταν βάζεις επίλογο "κατα τα άλλα ο καθένας μπορεί να λεει ό,τι θέλει" γιατί είναι σαν να προκαταλαμβάνεις όποιον πάει να σου απαντήσει. Δεν λέω ο,τι θέλω: λέω ό,τι λίγα ξέρω απο γλωσσολογία. Και το οτι μπορεί να διαφωνώ με τον Αριστοτέλη όταν λέει οτι ο ήλιος περιστρέφεται γύρω απο τη Γη, δεν σημαίνει οτι λέει μπούρδες.

Η αρχαία φιλοσοφία θέτει βασεις λογικης και επιστημης αλλα σε καμια περιπτωση δε σημαινει οτι ειναι απελευθερωμενη απο σημειολογια, δεισιδαιμονιες και εννοιες που αργοτερα εθεσαν τη βαση για το μυστικισμό του μεσαίωνα. Δεν τους θαυμάζουμε επειδή όλα όσα έλεγαν ήταν σωστά, αλλά επειδή έθεσαν κάποιες βάσεις. Η Αριστοτέλεια Φυσική είναι το πρώτο θεωρητικό μοντέλο φυσικής, όπερ σημαίνει δύο πράγματα: 1. έχει καταργηθεί, και 2. είναι αξιοθαύμαστη.

Σε καμία περίπτωση ο Σωκράτης δεν είναι αυθεντία σε κάτι που λέει μόνο και μόνο επειδή είναι ο Σωκράτης, αλλωστε μιλαμε για αιώνες πριν υπαρξει η επιστημη της γλωσσολογίας. Δεν περιμένουμε να ξέρει Σανσκριτικά, Τευτονικά ή Κέλτικα για να φανταστει την ετυμολογία της λέξης ήλιος ή αλς.
Πολλοι αρχαίοι και ιστορικοί έπεφταν στην παγίδα της σημειολογίας και της πιο προφανούς λύσεις, προχωρώντας σε παρετυμολογίες: μπορει να ζουσαν πιο κοντα χρονικα, αλλα δεν ειχαν τον ογκο ιστορικών πληροφοριων που τιθασευσαν οι γλωσσολογοι (και ολοι οι επιστημονες) απο τοτε.



Ενα παραδειγμα: Οταν ημουν μικρος ειχα ρωτησει τον πατερα μου αν η λεξη exam βγαινει απο το εξάμηνο, με τη λογική οτι τα διαγωνισματα γίνονται κάθε εξάμηνο. Φυσικα αυτο ηταν λάθος, γιατι το exam βγαινει απο το examination. Αλλα αυτο δεν εμποδισε τον πατερα μου να χαρει για τον τροπο που ειχα σκεφτει.

Αυτο γινεται κι εδώ. Θαυμάζουμε τη λογική του Σωκράτη για το συλλογισμό του, εναν άνθρωπο που 2 χιλιετίες πριν σκέφτηκε σαν γλωσσολόγος: οτι η ομοιότητα των λέξεων μάλλον απεικονίζει μια συσχέτιση στις έννοιες, αιώνες πριν υπάρξει η γλωσσολογία. Είναι όμως απλά μια σημειολογική, αληθοφανής παρατήρηση, όχι ετυμολογική.
 
Last edited:

Εριχθόνιος

Όμορφο Νιάτο
Κατ' αρχας με συγχωρεις, δεν μου ηταν σαφες στο αρχικο σου μηνυμα αν ηταν δικο σου συμπερασμα ή αν ήταν απο το πρωτότυπο. Κατα δεύτερον είσαι λίγο άδικος όταν βάζεις επίλογο "κατα τα άλλα ο καθένας μπορεί να λεει ό,τι θέλει" γιατί είναι σαν να προκαταλαμβάνεις όποιον πάει να σου απαντήσει. Δεν λέω ο,τι θέλω: λέω ό,τι λίγα ξέρω απο γλωσσολογία. Και το οτι μπορεί να διαφωνώ με τον Αριστοτέλη όταν λέει οτι ο ήλιος περιστρέφεται γύρω απο τη Γη, δεν σημαίνει οτι λέει μπούρδες.
Όταν λέω ότι "κατά τα άλλα ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει" το εννοώ, δεν απευθύνομαι μόνο σε εσένα μην το παίρνεις προσωπικά, καμία σχέση... Όταν λέω το εννοώ, θέλω να πω ότι όταν αναφέρεσαι σε κάτι συγκεκριμένο και θες κιόλας να το αμφισβητήσεις χρησιμοποιείς έγκυρες πηγές και όχι ότι εσύ φαντάζεσαι ότι μπορεί να είναι σωστό (αυτό ισχύει για όλους μας), δεν αναιρώ άλλες ετυμολογίες αρκεί να είναι έγκυρες εξάλλου στο νήμα το επισημαίνω αυτό με την ακόλουθη πρόταση "Εννοείται πως μπορούν να δοθούν και άλλες ερμηνείες μέσω της πλούσιας γλώσσας μας".


Θα σου δείξω και μια άλλη παρανόηση για παράδειγμα που κάνεις πιο πάνω.

Η λέξη αλς, όπως βλέπουμε σε ξένες γλώσσες (πχ. Αγγλ. salt, Λατ. sal) έχει πάντα την έννοια του αλατιού. Αυτή είναι η πρωταρχική έννοια της ετυμολογικής ρίζας (και δεν προέκυψε απο τον ήλιο και ούτε ο ήλιος προέκυψε από το αλς).
Τι σχέση έχει αυτό γράφεις; ο Σωκράτης χρησιμοποιεί τη λέξη στη μια από τις τρεις έννοιες (αυτές έχουν τα λεξικά τουλάχιστον) αυτή λοιπόν είναι μια από τις έννοιες που γράφεις, δεν μας ενδιαφέρει αν είναι πρωταρχική ή όχι στην δεδομένη στιγμή, μην μπερδεύεις τα πράγματα, αυτό που γράφεις προφανώς δεν είναι λάθος αλλά δεν κολλάει σε αυτή την ανάλυση.

Τώρα το Λεξικό Liddell, Scott, που είναι το πιο αξιόπιστο για την ελληνική γλώσσα παγκοσμίως λέει καθαρά :

ἅλς: ἐντεῦθεν ἅλιος (θαλάσσιος) και ἅλς, ἀλός, θηλ., ἡ θάλασσα (αυτή η ερμηνεία μας ενδιαφέρει εν προκειμένω).

Και επειδή πάντα θέλω να μιλάω συγκεκριμένα πάρε και ένα απόσπασμα από την Οδύσσεια του Ομήρου :


Ὁμήρου Ὀδύσσεια

Ραψωδία δ (384-386)

πωλεῖταί τις δεῦρο γέρων ἅλιος νημερτὴς
ἀθάνατος Πρωτεὺς Αἰγύπτιος, ὅς τε θαλάσσης
πάσης βένθεα οἶδε, Ποσειδάωνος ὑποδμώς·

Γέρος ἀλάθευτος ἐδῶ θαλασσινὸς συχνάζει,
ὁ ἀθάνατος Αἰγυπτιανὸς Πρωτέας, ποὺ τὰ βάθια
γνωρίζει ὅλης τῆς θάλασσας, τοῦ Ποσειδώνα δοῦλος·

-Μετάφραση Ἀργύρη Ἐφταλιώτη-


Πληροφοριακά, ο Κρατύλος είναι η πρώτη απόπειρα στην ιστορία της δυτικής σκέψης να αντιμετωπισθεί φιλοσοφικά η προβληματική της γλώσσα, παρόλα αυτά αφού ο Henry George Liddell μετά από τόσα χρόνια συμπεριλαμβάνει στο λεξικό του και τη λέξη (ἅλς, ἅλιος, θαλασσινός) που συσχετίζει πριν τόσου αιώνες ο Σωκράτης με το ἁλίζω και εν συνεχεία με τον ήλιο υπονοώντας ότι ο ήλιος είναι αλιευτής ανθρώπων, ε αυτό δεν απέχει και τόσο από την σημερινή γλωσσολογία (το λεξικό εννοώ).
 
?Καλησπέρα σας?
Συγχωρέστε με που επεμβαίνω μετά από χρόνια στην ωραία και πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση!!!
Επειδή και εμένα δεν με καλύπτει κανένα από τα λεξικά ως προς την ετυμολογία της λέξης ΉΛΙΟΣ, θα ήθελα να ρωτήσω τον σεβάσμιο τον κύριο "Αντέρωτα":
Κατά την γνώμη σας..., ποια είναι η ετυμολογία της λέξης ΉΛΙΟΣ;
Θεωρώ πολύ χρήσιμη αυτή τη πληροφορία από σας, και από οποιονδήποτε θα μπορούσε να με βοηθήσει στην ταύτιση της ουσίας ΤΟΥ ΗΛΊΟΥ με την ετυμολογία του, δηλαδή η ετυμολογία της λέξης ΉΛΙΟΣ να εκφράζει και την ουσία του.
?Ευχαριστώ εκ των προτέρων?
 

Αντέρωτας

Ξωτικό του Φωτός
Προσωπικό λέσχης
Καλημερα/καλησπερα. Κατα πρωτον δεν ειμαι σεβασμιος κυριος, αλλα εκτιμω την ευγενεια και ευχαριστω. Κατα δευτερον κανενα προβλημα με την αναβιωση παλιων συζητησεων, ειναι κατι πολυ ωραιο.

Οσον αφορα την ετυμολογια της λεξης, θα απογοητευσω, αλλα δυστυχως ακολουθω τα λεξικα. Τι εννουμε ομως οταν λεμε ετυμολογια; Εγω την αντιλαμβανομαι ως την αναλυση μιας συνθετης λεξης στα μερη απο τα οποια αποτελειται. Εφοσον η λεξη δεν ειναι συνθετη, η ετυμολογια της αφορα τον εντοπισμο ενος αρχαιοτερου τυπου, ενιοτε προϊστορικό (προ γραφής).

Η λέξη "ήλιος" κατα πασα πιθανότητα δεν ειναι συνθετο ουσιαστικό, δηλ. δεν αποτελείται απο πχ μια λεξη-ριζα ηλ- και τη λέξη ιός. Ουτε πχ. απο το άρθρο η και κάποια ρίζα πχ. λιος. Επομένως η ετυμολόγηση που μπορούμε να κάνουμε δεν είναι απο ανάλυση στοιχείων, αλλά με εντοπισμό μιας πιο αρχαιας μορφής που ειναι ζητημα ιστορικης/συγκριτικης γλωσσολογιας. Εν προκειμενω, οι διαφορες στην προφορα και τη γραφη της λεξης στις διαφορες Α.Ε. διαλεκτους (βλ. αρχικη αναρτηση), δειχνουν σε μια πιθανη, προϊστορική κοινή μορφή (κοινή: πρωτου γινει διαχωρισμος σε διαλεκτους). Χρησιμοποιωντας ως σημειο αναφορας το Wiktionary για παραδειγμα (αλλο λεξικό μπορει να υποδεικνυει αλλο συμπερασμα), αυτη η αρχικη μορφη της λεξης πιθανόν ήταν hāwélios (χααουέλιος).

Πέρα απο αυτό, για μενα (και για τα λεξικα) δεν τιθεται θεμα ταυτισης ετυμολογιας και καποιας ουσιας.
 

Φαροφύλακας

Απαρέμφατος Δροσουλίτης του πιο Μόρμυρου Φθόγγου
Προσωπικό λέσχης
Πέρα απο αυτό, για μενα (και για τα λεξικα) δεν τιθεται θεμα ταυτισης ετυμολογιας και καποιας ουσιας.
Αυτή είναι και μια παρεξήγηση που την έχω ξαναδεί. Ας φανταστούμε τον κόσμο στην εποχή πριν την ζωή στην Γη. Πολύ πριν τους ανθρώπους όπου δεν υπήρχε γλώσσα. Ο ήλιος υπήρχε και τότε αλλά όχι ανθρώπινη γλώσσα. Ο ήλιος είχε την όποια ουσία έχει: στοιχεία με ένα πρωτόνιο στον πυρήνα να πιέζονται τόσο από βαρύτητα που να φτιάχνουν στοιχεία με δύο πρωτόνια στον πυρήνα, απελευθερώνοντας συνάμα ενέργεια. Αυτό γιατί να έχει να κάνει οτιδήποτε με κάποια κραυγή που θα βγάλουν αργότερα κάποια όντα σε κάποιον πλανήτη για να τον περιγράψουν;

Στην μία γλώσσα είναι ήλιος, στην άλλη είναι σολ, στην παράλλη είναι ιλάνγκα κ.ο.κ.

Ρίξε μια ματιά στις πάμπολες διαφορετικές λέξεις που έχουν οι άνθρωποι, στα διάφορα μέρη του πλανήτη και στις διάφορες γλώσσες, για να περιγράψουν τον ήλιο: η λέξη "ήλιος" σε όλες τις γλώσσες του πλανήτη

Όπως έχουν άλλες τόσες διαφορετικές για να περιγράψουν την πέτρα ή το χέρι.

Καμία δεν συσχετίζεται με την "ουσία" του ηλίου, ή του αλατιού ή του χεριού. Είναι απλά φωνές-συμβάσεις για να μπορούμε να συνεννοηθούμε.
 

Φαροφύλακας

Απαρέμφατος Δροσουλίτης του πιο Μόρμυρου Φθόγγου
Προσωπικό λέσχης
Βεβαίως, ελπίζω να είναι ξεκάθαρο πως δεν θεώρησα ότι ο Αντέρωτας κάνει κάποια παρεξήγηση. Με αυτόν συμφωνώ σε αυτό που λέει.

Αυτό που θεωρώ παρεξήγηση είναι η πεποίθηση που έχω δει να υπάρχει πως οι (ελληνικές) λέξεις συνδέονται με κάποια ουσία αυτού που περιγράφουν.

:)
 
Top