Ομήρου Ιλιάδα

« Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος...» με την Ιλιάδα η οποία υπήρξε το αρχαιότερο κείμενο της Ελληνικής και της Ευρωπαϊκής λογοτεχνίας που μας παραδόθηκε ολόκληρο. Τοποθετείται γύρω στο 750 π.Χ. Αποτελείται από 15.693 στίχους και είναι χωρισμένη σε 24 ραψωδίες από τους Αλεξανδρινούς φιλολόγους και έχουν η κάθε μία έναν τίτλο ανάλογα με το περιεχόμενό της (π.χ Ἕκτορος καί Ἀνδρομάχης ὁμιλία η ραψωδία Ζ επειδή περιγράφει το διάλογο του Έκτορα και της Ανδρομάχης). Η Ιλιάδα ακολουθώντας το κύριο γνώρισμα της επικής ποίησης έχει ηρωικό χαρακτήρα και αναφέρεται σε ένα ένδοξο παρελθόν γεμάτο ηρωικές πράξεις. Έτσι, αν και συντέθηκε τον 8ο αιώνα περιγράφει γεγονότα που συνέβησαν κατά τη διάρκεια της Μυκηναϊκής εποχής (Τρωικός Πόλεμος). Όμως επειδή ο ποιητής δεν μπορεί να γνωρίζει ενδελεχώς αυτά που συνέβησαν τέσσερις αιώνες πριν απεικονίζει μέσα από το έργο του έναν κόσμο που του είναι πιο πρόσφατος και οικείος και αυτό το φαινόμενο ονομάζεται ονομάζεται «αναχρονισμός». Όμως δεν μπορούμε να πάρουμε την Ιλιάδα ως ιστορία αλλά ως ποίηση διότι αυτό είναι και χρησιμοποιεί την ιστορία ως πηγή έμπνευσης.

Περιεχόμενο, θέμα και δομή της Ιλιάδας

Στην Ιλιάδα το θέμα αποκαλύπτεται από τον πρώτο κιόλας στίχο ( «Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος» μτφρ. Ψάλλε, θεά, τον τρομερόν θυμόν του Αχιλλέως...) Αυτό είναι και το θέμα του έπους, η οργή δηλαδή του Αχιλλέα μετά τη σύγκρουσή του με τον αρχιστράτηγο των Αχαιών, τον Ατρείδη Αγαμέμνονα. Ο θυμός του Αχιλλέα προκλήθηκε με αφορμή τη μοιρασιά των λαφύρων. Συγκεκριμένα, ο Αγαμέμνονας είχε πάρει ως γέρας (= πολεμικό λάφυρο) τη Χρυσηίδα, κόρη του ιερέα του Απόλλωνα Χρύση. Έπειτα από παράκληση του Χρύση, ο Απόλλωνας έστειλε λοιμό στο στρατόπεδο των Αχαιών, για να τους τιμωρήσει για την αρπαγή της Χρυσηίδας. Έτσι ο Αγαμέμνονας υποχρεώθηκε να επιστρέψει τη Χρυσηίδα στον πατέρα της. Απαίτησε όμως να πάρει αυθαίρετα ως λάφυρο τη Βρισηίδα, που ήταν το γέρας του Αχιλλέα. Το γεγονός αυτό προσέβαλε τον Αχιλλέα, που σε μια έκρηξη θυμού και ύστερα από μια έντονη σύγκρουση αποφασίζει να αποχωρήσει από τον πόλεμο μαζί με τους Μυρμιδόνες. Ο θυμός του Αχιλλέα περνά στη ραψωδία Τ (Μήνιδος απόρρησις) όταν ο Έκτορας σκότωσε το φίλο του Πάτροκλο. Όμως το περιεχόμενο του έργου είναι διαφορετικό· είναι ο δεκαετής πόλεμος γύρω από το κάστρο της Τροίας (Ίλιον) αλλά αποσπά από τα δέκα αυτά χρόνια 51 ημέρες οι οποίες είναι το χρονικό παρόν του έπους. Τέλος θα ήθελα να προσθέσω πως η Ιλιάδα βέβαια μας διδάσκει πολλές αξίες όπως η αγάπη προς την πατρίδα (εἷς οἰωνὸς ἄριστος ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης μτφρ. Να διαφεντεύεις την πατρίδα σου το πιο καλό σημάδι!), και αυτό που μου έμεινε περισσότερο η περιφρόνηση του θανάτου από τον Έκτορα όταν πρόκειται για την τιμή:

Κι ο μέγας κρανοσείστης Έχτορας απηλογιά της δίνει:
« Κι εγώ όλα τούτα τα στοχάζομαι, καλή μου, αλήθεια᾿ ωστόσο
μπροστά στους Τρώες περίσσια ντρέπουμαι και στις μακρομαντούσες
Τρωαδίτισσες, μακριά απ᾿ τον πόλεμο σαν τον κιοτή να φεύγω'
μήτε το λέει η καρδιά μου, τι έμαθα να 'μαι αντρειωμένος πάντα
και μέσα στη σφαγή να βρίσκομαι στους Τρώες τους μπροστομάχους,
την τρανή δόξα του πατέρα μου και μένα να κρατήσω
Μετάφραση: Καζαντζάκη-Κακριδή
Είναι φυσικό πως ο Όμηρος έχει εμπνεύσει πολλούς συγγραφείς ανά τον κόσμο και τα έργα του τα έχουν αγαπήσει πολλοί άνθρωποι (όπως εγώ). Σε αυτό το νήμα θα δημοσιεύσω την περιγραφή των 24 ραψωδιών του έπους (όσο μπορώ τουλάχιστον).

Συνεχίζεται...


Όμηρε θείε, των καιρών χαρά και δόξα!

Στην κρυάδα του σκολειού και του θρανίου τη γύμνια

Όταν μπροστά μου σ’ απιθώσαν του δασκάλου

Τ’ άχαρα χέρια, ως μεγαλόχαρο βιβλίο,

Σε καρτερούσα μάθημα, κ’ εσύ ήρθες θάμα.

Κι άνοιξε μέσα μου ουρανός πλατύς καθάριος

Και πέλαγου ζαφείρι σμαραγδοσπαρμένο,

Και το θρανίο σα να ‘γινε παλατιού θρόνος,

Και κόσμος το σκολειό κι ο δάσκαλος προφήτης.

Διάβασμ’ αυτό δεν ήταν, νόημα δεν ήταν,

Όραμα ήταν κι άκουσμα ήταν χωρίς ταίρι. [...]

( Κωστής Παλαμάς, Ραψωδία)
 
Last edited:

Αντέρωτας

Ξωτικό του Φωτός
Προσωπικό λέσχης
Ωραιο θεμα και καλη αρχη :) Τελευταια φορα που επιασα την Ιλιαδα στα χερια μου, διαβασα τον προλογο του σχολικου βιβλιου, ο οποιος μπορει να ηταν ακαταλαβιστικος και δυσκολομνημόνευτος για ένα μαθητή όπως εμένα, αλλα ειναι πολυ ενδιαφέρων όταν τον διαβάζει κάποιος μεγαλύτερος για εγκυκλοπαιδικό ενδιαφέρον

Εκει, μεταξυ αλλων, αναφερεται οτι αυτες οι 51 μερες οπου διαδραματιζεται η Ιλιαδα, αποτελουν και μικρογραφια του 10ετους πολεμου. Οχι μονο υπαρχουν αναδρομες στο παρελθον, αλλα καποια στοιχεια της δομης φαινεται να αντιστοιχουν σε γεγονοτα του πολεμου που συνεβησαν πριν.

Για παραδειγμα, πιστευεται οτι η κοντρα του Αγαμεμνωνα και του Αχιλλεα ειναι λογοτεχνικο τεχνασμα του Ομηρου, που δεν υπηρχε στην παραδοση πριν απο αυτον. Ο Ομηρος ομως πιστευεται οτι βασιστηκε σε μια κοντρα, που συμφωνα με το μυθο ειχαν οι δυο αυτοι βασιλιαδες στην αρχη του πολεμου.
 
Ναι Αντέρωτα, όταν θα παρουσιάζω τις ραψωδίες θα κάνω αναφορές και στις αναδρομές που γίνονται αλλά και στις αφηγηματικές τεχνικές όπως οι εκτενείς παρομοιώσεις οι οποίες είναι πολύ όμορφες.:)

[Στις αναφορές που θα γίνονται μέσα σε ετικέτες θα χρησιμοποιώ έγκυρες και καλές μεταφράσεις όπως Καζαντζάκη-Κακριδή, Πολυλά, Πάλλη και Δημήτρη Μαρωνίτη. :)]
 
Last edited:

Ονειρευτής

Κοινωνός
« Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος...» με την Ιλιάδα η οποία υπήρξε το αρχαιότερο κείμενο της Ελληνικής και της Ευρωπαϊκής λογοτεχνίας που μας παραδόθηκε ολόκληρο. Τοποθετείται γύρω στο 750 π.Χ.
Η αλήθεια φυσικά είναι πως αρχικά, το έργο του Ομήρου δεν ήταν καταγεγραμμένο αφού ως γνωστόν λίγο πριν από τις αρχές της πρώτης χιλιετίας π.Χ. οι Φοίνικες ανέπτυξαν μια γραφή αλφαβητική. Γύρω στα μέσα του 8ου αιώνα π.Χ. οι Έλληνες, που την εποχή εκείνη είχαν στενές εμπορικές σχέσεις με τους Φοίνικες την υιοθέτησαν και την προσάρμοσαν στην γλώσσα τους, επινοώντας σημάδια ικανά να αποδώσουν όλες τις λέξεις της γλώσσας, κάνοντας έτσι τον δρόμο προς την εγγραματοσύνη γρήγορο και εύκολο. Όταν πλέον η γραφή και η ανάγνωση άρχισαν να διαδίδονται, η Αθήνα ήταν το πολιτιστικό κέντρο της χώρας.

Εν τω μεταξύ ο προφορικός λόγος, ως μόνο μέσο επικοινωνίας πριν την εισαγωγή της γραφής, καθόλου δεν υποχώρησε αμέσως στον γραπτό λόγο αλλά εξακολούθησε για καιρό να παίζει καθοριστικό ρόλο. Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια προορισμένα να απαγγέλλονται, ανήκουν στον κορμό της παραδοσιακής προφορικής ποίησης.

Προφορικότητα στη συγκεκριμένη περίπτωση σημαίνει πως ένα παραδοσιακό τραγούδι συντίθεται, απαγγέλλεται και μεταδίδεται προφορικά, κάτι που δεν αμφισβητείται αφού σύμφωνα με το σχετικό αποδεικτικό υλικό που διαθέτουμε σήμερα αποδεικνύεται ότι το σύνολο της πρώιμης, επικής και λυρικής ποίησης εκτελείται και κυκλοφορεί προφορικά έως τον 5ο αιώνα π.Χ. Παρουσιάζονταν από ειδικά εξασκημένους ραψωδούς, οι οποίοι εξακολούθησαν να τα απαγγέλλουν πολύν καιρό μετά την εισαγωγή του αλφαβήτου στην Ελλάδα.

Τα συγκεκριμένα έπη δεν κατεγράφησαν πριν περάσουν από τότε δύο ολόκληροι αιώνες δηλαδή περί το 550 π.Χ. κι αυτό έγινε για να παγιωθεί το κείμενο, όχι να εξυπηρετηθούν οι αναγνώστες.
Όπως κι αν έχουν τα πράγματα το πιθανότερο είναι ότι το 500 πλέον π.Χ. οι στίχοι του Ομήρου διαβάζονται, και όχι μόνο του Ομήρου αλλά και άλλων ποιητών όπως αποδεικνύεται στις αγγειογραφίες των ελληνικών αγγείων.
 
Last edited:
Α Ραψωδία

Η Ιλιάδα, όπως και η Οδύσσεια, έχουν ένα προοίμιο όπου ο ραψωδός-ποιητής επικαλείται τη Μούσα (Καλλιόπη) να του διηγηθεί την ιστορία του έπους· αυτό ονομάζεται κυρίως προοίμιο.

Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληιάδεω Ἀχιλῆος
οὐλομένην, ἣ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε,
πολλὰς δ’ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν
ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν
οἰωνοῖσί τε πᾶσι· Διὸς δ’ ἐτελείετο βουλή· 5
ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε
Ἀτρεΐδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.


Μούσα, τραγουδά το θυμό του ξακουστού Αχιλέα,
τον έρμο ! π' όλους πότισε τους Αχαιούς φαρμάκια,
και πλήθος έστειλε ψυχές λεβέντικες στον Άδη
οπλαρχηγώνε, κι' έθρεψε με τα κορμιά τους σκύλους
κι' όλα τα όρνια (του Διός έτσι είχε η γνώμη ορίσει), 5
απ' την αρχή σαν πιάστηκε με το γοργό Αχιλλέα
τ' Ατρέα ο πρωταφέντης γιος και χώρισαν οι διό τους.
Μετάφραση Αλεξ. Πάλλη
Έπειτα η Μούσα ανταποκρίνεται στο κάλεσμα του ποιητή και αρχίζει να διηγείται την ιστορία (προοίμιο της Μούσας)

Τίς γάρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι;
Λητοῦς καὶ Διὸς υἱός· ὃ γὰρ βασιλῆι χολωθεὶς...


Καὶ ἀπ’ τοὺς θεοὺς ποιός ἄναψε τὴν ἔχθραν μεταξύ τους
Ὁ Ἀπόλλων, ὅπου ὀργίσθηκε τοῦ Ἀτρείδη βασιλέως...
Μετάφραση Ιακ. Πολυλά
Και η Μούσα αρχίζει να διηγείται την ιστορία του Χρύση ο οποίος πήγε να ικετέψει τους Αργείους βασιλείς (Αγαμέμνονα και
Μενέλαο) να του δώσουν «τὴν ποθητήν του κόρην» και να σεβαστούν τον «τον Απόλλωνα το μακροσαγιτάρη» όμως ο Αγαμέμνων αρνήθηκε και έδιωξε με άγρια λόγια τον Αγαμέμνονα.
Ύστερα ακολουθεί μια πολύ δυνατή σκηνή προσευχής του Χρύση για να τιμωρήσει τους Δαναούς και η έλευση του Απόλλωνα από τον Όλυμπο και το «θείο σαγιτοβόλι»

Ὣς ἔφατ’ εὐχόμενος, τοῦ δ’ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων,
βῆ δὲ κατ’ Οὐλύμποιο καρήνων χωόμενος κῆρ,
τόξ’ ὤμοισιν ἔχων ἀμφηρεφέα τε φαρέτρην· 45
ἔκλαγξαν δ’ ἄρ’ ὀιστοὶ ἐπ’ ὤμων χωομένοιο,
αὐτοῦ κινηθέντος· ὁ δ’ ἤιε νυκτὶ ἐοικώς·
ἕζετ’ ἔπειτ’ ἀπάνευθε νεῶν, μετὰ δ’ ἰὸν ἕηκε·
δεινὴ δὲ κλαγγὴ γένετ’ ἀργυρέοιο βιοῖο·
οὐρῆας μὲν πρῶτον ἐπῴχετο καὶ κύνας ἀργούς, 50
αὐτὰρ ἔπειτ’ αὐτοῖσι βέλος ἐχεπευκὲς ἐφιεὶς
βάλλ’· αἰεὶ δὲ πυραὶ νεκύων καίοντο θαμειαί.

Είπε, και την κατάρα εφτύς συνάκουσε ο Απόλλος.
Και βράζοντας οχ του βουνού κατέβηκε τις ράχες,
με το δοξάρι κρεμαστό και τη σαϊτοθήκη. 45
Βρόντηξαν, όταν με θυμό τινάχτηκε, οι σαίτες
στις πλάτες του. Και πάγαινε θολός σα μάβρη νύχτα,
Έπειτα αλάργα κάθεται απ' το στρατό και ρήχνει,
κι' άχησε ο κρότος σκιαχτερός οχ τ' αργυρό δοξάρι.
Μουλάρια πρώτα θέριζε κι' ασπροτριχάτους σκύλους, 50
μα και τους άντρες έπειτα με τις πικρές σαΐτες
βαρούσε· κι' όλο καίγανε πολλές φωτιές νεκρώνε.
Μετάφραση Αλεξ. Πάλλη
Συνεχίζεται...
 
Top