Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ : "Ο Μαιτρ κι η Μαργαρίτα"
- Thread starter Φαροφύλακας
- Start date
Πρέπει να ομολογήσω ότι αυτή η παρουσίαση μου κίνησε το ενδιαφέρον. Σκέφτομαι να το διαβάσω όταν τελειώσω τα βιβλία που ήδη διαβάζω.
Ευχαριστώ κι εσένα Έλλη για τις συμβουλές, έχω την έκδοση των "Γραμμάτων". Το ξεκίνησα ήδη!!!
Πολύ μεγάλο έργο!!! Σου αφήνει μια αίσθηση πληρότητας μόλις το τελειώσεις, νοιώθεις πως τόσα χρόνια έχανες που δεν το είχες διαβάσει!!! Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά τα πολλά επίπεδα ερμηνείας του βιβλίου...
Αυτό που είναι ξεκάθαρο από την αρχή είναι η δριμεία κριτική που ο συγγραφέας ασκεί στη νέα Σοβιετική Εξουσία. Τελειωμένο μετά τις μεγάλες εκκαθαρίσεις του 1936, απομυθοποιεί και κριτικάρει ασύστολα του νέους κυρίαρχους, τα φρέσκα πρόσωπα της ημέρας, τους πρόσφατους "ημέτερους". Ιδιαίτερα στηλιτεύει τους συναδέλφους του, άνθρωποι του πνεύματος υποτίθεται, που πρώτοι συμβιβάστηκαν, απέκτησαν προνόμια και είναι οι καινούριοι εκμεταλλευτές του επαναστατικού πνεύματος. Το λέω αυτό γιατί η κριτική του μοιάζει να είναι περισσότερο ενός προδομένου ανθρώπου που νοσταλγεί τα ιδανικά της επανάστασης παρά ενός αρνητή του σοσιαλισμού. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στις δύο εντυπωσιακές σκηνές, στο θέατρο και στο πολυκατάστημα, όπου λοιδορεί τους νέους "αστούς" με τις συνήθειες τους που δε διαφέρουν σε τίποτα από τα απολειφάδια του παλιού τσαρικού καθεστώτος. Η τρέλα για τα καταναλωτικά αγαθά (σκόπιμα πολυτελείας) εμφανίζεται περισσότερο ως μία μορφή "καπιταλιστικού μιμητισμού" παρά ως μία γνήσια έλλειψη αγαθών. Η συνεπακόλουθη διαφθορά κι εξαχρείωση είναι στοιχεία αναπόφευκτα.
Μέσα σ'ένα τέτοιο περιβάλλον ακόμη κι η εμφάνιση του Διαβόλου δεν είναι τόσο ανεξήγητη. Έρχεται από την Εσπερία, μάλλον ξαφνικά από το πουθενά, διαλύοντας όλες τις υφιστάμενες κρατικές δομές στο πέρασμα του. Εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο του μηνύματος : αν και η επίδραση του Γκαίτε είναι πασιφανής. καθώς όλοι σχεδόν οι ήρωες (Μεφιστοφελής/Βόλαντ, Μαιτρ/Φάουστ, Μαργαρίτα) προέρχονται από τις σελίδες του μεγάλου Γερμανού (παρομοίως στοιχεία του Γαλλικού Σουρεαλισμού εμφανίζονται στην παράλογη κι άναρχη δομή της πλοκής) υπάρχει ένα βαθύτερο νόημα. Την εποχή που ολοκληρώνεται το βιβλίο, στην ΕΣΣΔ γίνονταν πολύ μεγάλη (κρυφά ενίοτε) συζήτηση για το αν η χώρα ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει μία γερμανική επίθεση. Η αιφνιδιαστική άρα πορεία του Βόλαντ που εξουδετερώνει κάθε μορφή αντίστασης είναι μία αλληγορία για το τι μπορεί να πάθει η χώρα αν αυτό συμβεί πραγματικά. Ο υπαινιγμός για τη γερμανική του προέλευση έχει και τέτοια αφετηρία. Οι μυστηριώδεις εμφανίσεις/εξαφανίσεις του και ο τρόπος που πετάει (και της υπόλοιπης παρέας του) θυμίζουν τις κάθετες εφορμήσεις των Junker 87 (Στούκας). Το όνομα του είναι επίσης σημειολογικό, "αυτός που πετάει και κλέβει" (γαλλικά voler και τα δύο). Η δε αντίδραση της κρατικής εξουσίας μετά την αποχώρηση του είναι χαρακτηριστική μίας μικροαστικής νοοτροπίας σ'όλα τα επίπεδα.
Όμως τίποτα από τα παραπάνω δε μπορεί να συγκριθεί με το τέλος της ιστορίας μας. Είχα χρόνια να διαβάσω κάτι τόσο πρωτότυπο, πνευματώδες και βαθυστόχαστο ως κατάληξη ενός βιβλίου. Ο Μπουλγκάκωφ αποδεικνύει (με την παρουσία στις τελευταίες σκηνές του πραγματικού Πρωταγωνιστή), πως το δημιούργημα του είναι κάτι πολύ παραπάνω από μία απλή σάτιρα αλλά μια εμπνευσμένη προειδοποίηση για το που μας οδηγούν μοιραία τα λάθη μας. Υπάρχουν όμως εναλλακτικές...
ΥΓ. Διαβάστε το οπωσδήποτε!!!
Αυτό που είναι ξεκάθαρο από την αρχή είναι η δριμεία κριτική που ο συγγραφέας ασκεί στη νέα Σοβιετική Εξουσία. Τελειωμένο μετά τις μεγάλες εκκαθαρίσεις του 1936, απομυθοποιεί και κριτικάρει ασύστολα του νέους κυρίαρχους, τα φρέσκα πρόσωπα της ημέρας, τους πρόσφατους "ημέτερους". Ιδιαίτερα στηλιτεύει τους συναδέλφους του, άνθρωποι του πνεύματος υποτίθεται, που πρώτοι συμβιβάστηκαν, απέκτησαν προνόμια και είναι οι καινούριοι εκμεταλλευτές του επαναστατικού πνεύματος. Το λέω αυτό γιατί η κριτική του μοιάζει να είναι περισσότερο ενός προδομένου ανθρώπου που νοσταλγεί τα ιδανικά της επανάστασης παρά ενός αρνητή του σοσιαλισμού. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στις δύο εντυπωσιακές σκηνές, στο θέατρο και στο πολυκατάστημα, όπου λοιδορεί τους νέους "αστούς" με τις συνήθειες τους που δε διαφέρουν σε τίποτα από τα απολειφάδια του παλιού τσαρικού καθεστώτος. Η τρέλα για τα καταναλωτικά αγαθά (σκόπιμα πολυτελείας) εμφανίζεται περισσότερο ως μία μορφή "καπιταλιστικού μιμητισμού" παρά ως μία γνήσια έλλειψη αγαθών. Η συνεπακόλουθη διαφθορά κι εξαχρείωση είναι στοιχεία αναπόφευκτα.
Μέσα σ'ένα τέτοιο περιβάλλον ακόμη κι η εμφάνιση του Διαβόλου δεν είναι τόσο ανεξήγητη. Έρχεται από την Εσπερία, μάλλον ξαφνικά από το πουθενά, διαλύοντας όλες τις υφιστάμενες κρατικές δομές στο πέρασμα του. Εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο του μηνύματος : αν και η επίδραση του Γκαίτε είναι πασιφανής. καθώς όλοι σχεδόν οι ήρωες (Μεφιστοφελής/Βόλαντ, Μαιτρ/Φάουστ, Μαργαρίτα) προέρχονται από τις σελίδες του μεγάλου Γερμανού (παρομοίως στοιχεία του Γαλλικού Σουρεαλισμού εμφανίζονται στην παράλογη κι άναρχη δομή της πλοκής) υπάρχει ένα βαθύτερο νόημα. Την εποχή που ολοκληρώνεται το βιβλίο, στην ΕΣΣΔ γίνονταν πολύ μεγάλη (κρυφά ενίοτε) συζήτηση για το αν η χώρα ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει μία γερμανική επίθεση. Η αιφνιδιαστική άρα πορεία του Βόλαντ που εξουδετερώνει κάθε μορφή αντίστασης είναι μία αλληγορία για το τι μπορεί να πάθει η χώρα αν αυτό συμβεί πραγματικά. Ο υπαινιγμός για τη γερμανική του προέλευση έχει και τέτοια αφετηρία. Οι μυστηριώδεις εμφανίσεις/εξαφανίσεις του και ο τρόπος που πετάει (και της υπόλοιπης παρέας του) θυμίζουν τις κάθετες εφορμήσεις των Junker 87 (Στούκας). Το όνομα του είναι επίσης σημειολογικό, "αυτός που πετάει και κλέβει" (γαλλικά voler και τα δύο). Η δε αντίδραση της κρατικής εξουσίας μετά την αποχώρηση του είναι χαρακτηριστική μίας μικροαστικής νοοτροπίας σ'όλα τα επίπεδα.
Όμως τίποτα από τα παραπάνω δε μπορεί να συγκριθεί με το τέλος της ιστορίας μας. Είχα χρόνια να διαβάσω κάτι τόσο πρωτότυπο, πνευματώδες και βαθυστόχαστο ως κατάληξη ενός βιβλίου. Ο Μπουλγκάκωφ αποδεικνύει (με την παρουσία στις τελευταίες σκηνές του πραγματικού Πρωταγωνιστή), πως το δημιούργημα του είναι κάτι πολύ παραπάνω από μία απλή σάτιρα αλλά μια εμπνευσμένη προειδοποίηση για το που μας οδηγούν μοιραία τα λάθη μας. Υπάρχουν όμως εναλλακτικές...
ΥΓ. Διαβάστε το οπωσδήποτε!!!
Αυτο το βιβλιο μαλλον πρεπει να το διαβασω και εγώ. Διάβασα το σχόλιο σου Μπου και κατοπιν όλα τα υπολοιπα σχολια του νηματος και αποφασισα να το διαβασω. Τωρα δεν ξερω ποια εκδοση να πάρω, θα ακουσω την Ελλη σαν εγγυηση που ειναι και θα παρω του Θεμελιο. 
)
)Πιστεύω Χρυσόστομε πως στην "Πείνα" δεν σε διέψευσα, οπότε περιμένω τη δική σου συνεισφορά και εδώ, με καινούριες πλευρές ερμηνείας!!!
Πραγματι Μπου οχι μονο δεν με διεψευσες αλλα ηταν και πανω απο τις προσδοκιες μου. Ηταν συγκλονιστικό βιβλίο. Θα το διαβασω και αυτο, αν και το βλεπω να αργει λίγο γιατι εχω αρκετα αδιαβαστα και θα επανελθω με τις εντυπωσεις μου.
Τα σχόλια που κάνει ο τύπος έχουν πολύ πλάκα. Το πανάσχετο ελληνικό εξώφυλλο σκοράρει απο τα χειρότερα, στην 69 θέση, στα 75.
Το τριτο εξωφυλλο ειναι εκπληκτικό! Απο τα καλυτερα που εχω δει.
Έλλη Μ
Συντονιστής
Και σε μενα αρεσει, Χρυσοστομε. Μια χαρα βρισκω και το εξωφυλλο της αλλης ελληνικής έκδοσης, αν και κατι αντιστοιχο, σε Σαγκαλ δηλαδή, θυμαμαι (?) και στην ελαφροτητα του κουντερα.
Πραγματι μια χαρα ειναι και του Θεμελιο. Καλα σε σχεση με το ετερο ελληνικο εξωφυλλο ειναι μακραν καλυτερο.
Καλά στα Γράμματα υποψιάζομαι ότι βλέπουν μια εικόνα και σκέφτονται: Αυτή η εικόνα θα κάνει ωραίο εξώφυλλο. Τράβα έναν τίτλο από την κληρωτίδα να του την κολλήσουμε...
αναρωτιέμαι εάν έχουν καν τα δικαιώματα από όλα αυτά τα (άσχετα) έργα που κοτσάρουν για εξώφυλλο. Πολύ το αμφιβάλλω..
Αρκετές φορές δυσκολευόμαστε να περιγράψουμε τι εννοούμε όταν χαρακτηρίζουμε ένα βιβλίο ως αριστούργημα. Λίγο τα προσωπικά μας κριτήρια, λίγο η φήμη που συνοδεύει το έργο και ίσως κάποιοι άλλοι παράγοντες που την περισσότερες φορές ενέχουν μια μεγάλη δόση υποκειμενικότητας.
Παρόλα αυτά ο "Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα" είναι ένα βιβλίο υπεράνω κριτικής και υποκειμενικότητας. Είναι ένα πολυεπίπεδο γκροτέσκο αριστούργημα από ένα ιδιοφυή συγγραφέα, ο οποίος κατάφερε να συνδυάσει χιούμορ, σάτιρα, μυστήριο, έρωτα, τρόμο, φαντασία, μαγικό ρεαλισμό και κοινωνικοπολιτικές αλληγορίες βάζοντας τον αναγνώστη σε μια πρωτόγνωρη αναγνωστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και ξέφρενους ρυθμούς.
Ο Διάβολος με την παρέα του επισκέπτονται την Μόσχα με σκοπό να δημιουργήσουν χάος και ρωγμές στο καλλιτεχνικό κι όχι μόνο κατεστημένο της εποχής. Παράλληλα ένας νεαρός συγγραφέας καταπιάνεται με ένα περίεργο - ίσως καταραμένο - μυθιστόρημα σχετικά με τον Πόντιο Πιλάτο, το οποίο φαίνεται σαν μυθοπλασία αλλά στην βάση του είναι αμιγώς ιστορικό.
Ο Μπουλγκάκοφ σταδιακά ανοίγει τις παράλληλες ιστορίες ώστε να τις φέρει σε ένωση και μας συστήσει έναν έναν όλους τους χαρακτήρες που θα μπλέξουν με τον διάβολο και την παρέα του και ταυτόχρονα θα τις κάνει να λειτουργήσουν σαν πρόλογο για τον μεγάλο έρωτα της Μαργαρίτας και του Μαιτρ στον οποίο ουσιαστικά επικεντρώνεται και το δεύτερο μέρος του βιβλίου.
Σαν αναγνώστες αφεθείτε στα χέρια του μεγάλου αρχιτέκτονα / συγγραφέα αυτού του δημιουργήματος. Θα σας οδηγήσει ο ίδιος με ακρίβεια, μέσα στο ανυπέρβλητο και τόσο παράξενο δημιούργημά του. Θα σας κάνει να γελάστε, να προβληματιστείτε αλλά κυρίως να υποκλιθείτε στο μεγάλο του ταλέντο. Κι όταν πια τελειώσετε και την τελευταία σελίδα, τότε θα μπορέσετε χωρίς αμφιβολία να αισθανθείτε την τέρψη ενός συγκλονιστικού ταξιδιού!
Πρώτη δημοσιέυση σε Goodreads 18/4/2020
Παρόλα αυτά ο "Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα" είναι ένα βιβλίο υπεράνω κριτικής και υποκειμενικότητας. Είναι ένα πολυεπίπεδο γκροτέσκο αριστούργημα από ένα ιδιοφυή συγγραφέα, ο οποίος κατάφερε να συνδυάσει χιούμορ, σάτιρα, μυστήριο, έρωτα, τρόμο, φαντασία, μαγικό ρεαλισμό και κοινωνικοπολιτικές αλληγορίες βάζοντας τον αναγνώστη σε μια πρωτόγνωρη αναγνωστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και ξέφρενους ρυθμούς.
Ο Διάβολος με την παρέα του επισκέπτονται την Μόσχα με σκοπό να δημιουργήσουν χάος και ρωγμές στο καλλιτεχνικό κι όχι μόνο κατεστημένο της εποχής. Παράλληλα ένας νεαρός συγγραφέας καταπιάνεται με ένα περίεργο - ίσως καταραμένο - μυθιστόρημα σχετικά με τον Πόντιο Πιλάτο, το οποίο φαίνεται σαν μυθοπλασία αλλά στην βάση του είναι αμιγώς ιστορικό.
Ο Μπουλγκάκοφ σταδιακά ανοίγει τις παράλληλες ιστορίες ώστε να τις φέρει σε ένωση και μας συστήσει έναν έναν όλους τους χαρακτήρες που θα μπλέξουν με τον διάβολο και την παρέα του και ταυτόχρονα θα τις κάνει να λειτουργήσουν σαν πρόλογο για τον μεγάλο έρωτα της Μαργαρίτας και του Μαιτρ στον οποίο ουσιαστικά επικεντρώνεται και το δεύτερο μέρος του βιβλίου.
Σαν αναγνώστες αφεθείτε στα χέρια του μεγάλου αρχιτέκτονα / συγγραφέα αυτού του δημιουργήματος. Θα σας οδηγήσει ο ίδιος με ακρίβεια, μέσα στο ανυπέρβλητο και τόσο παράξενο δημιούργημά του. Θα σας κάνει να γελάστε, να προβληματιστείτε αλλά κυρίως να υποκλιθείτε στο μεγάλο του ταλέντο. Κι όταν πια τελειώσετε και την τελευταία σελίδα, τότε θα μπορέσετε χωρίς αμφιβολία να αισθανθείτε την τέρψη ενός συγκλονιστικού ταξιδιού!
Πρώτη δημοσιέυση σε Goodreads 18/4/2020
Η μετάφραση της νοτας κυριακοπουλου στις εκδόσεις γράμματα ειναι εξαιρετική!