Γκύντερ Γκράς (Gunter Grass): Το τενεκεδένιο ταμπούρλο


(εξώφυλλο αρχικής έκδοσης στα ελληνικά από τις εκδόσεις "Εστία")

Τίτλος: Το τενεκεδένιο ταμπούρλο
Πρωτότυπος τίτλος: Die Blechtrommel
Συγγραφέας: Γκύντερ Γκράς (Gunter Grass)
Mετάφραση: Θ.Δ Φραγκοπούλου
Εκδόσεις: Βιβλιοπωλείον της "Εστίας"
Αρχική έκδοση (γερμανικά): 1959
Αρχική έκδοση (ελληνικά): 1985
Τελευταία έκδοση (ελληνικά): 2008 (εκδ. Οδυσσέας/ μετ.:Τούλα Σιετή)
Αριθμός σελίδων: 790

Δεν θυμάμαι που πρωτοέμαθα για το βιβλίο: ίσως ήταν εδώ ή σε κάποια από τις πολλές λίστες με τα "κορυφαία βιβλία" στις οποίες συγκαταλέγεται. Αρχικά με αποθάρρυνε ο όγκος του για αυτό και η ανάγνωση του πήρε μια αναβολή. Μετά από μερικό διάστημα έκανα μια "αποτυχημένη" απόπειρα να διαβάσω κάτι πιο μικρό από τον συγγραφέα για να δω πως περίπου είναι ο τρόπος γραφής του. Την λέω αποτυχημένη γιατί καθώς χάζευα τα ράφια της δανειστικής βιβλιοθήκης έπεσα σε ένα βιβλίο του Γκύντερ Γκρος και θεωρώντας πως ήταν απλώς μια αποτυχημένη απόδοση του ονόματος στα ελληνικά σε συνδυασμό με την άγνοια μου για την βιβλιογραφία και τη βιογραφία του συγγραφέα κατέληξα να διαβάζω έναν άλλο συγγραφέα :))) Το κατάλαβα όταν διάβασα λιγα στοιχεία για τον συγγραφέα που δεν μου κολλούσαν χρονολογικά αφού ήξερα πως το "Το τενεκεδένιο ταμπούρλο" είχε εκδοθεί γύρω στο 1960 αλλά βέβαια το είχα πάρει ήδη (για την ιστορία δεν θυμάμαι καν αν το τελείωσα, θυμάμαι πως ήταν βαρετό αν και η κεντρική ιδέα ήταν ενδιαφέρουσα)... Μερικούς μήνες μετά και σε αντίστοιχη αναζήτηση βρήκα ένα αντίτυπο του βιβλίου οπότε και είπα να το επιχειρησω επιτέλους! (Σημ.: το βιβλίο είναι εξαντλημένο σχεδόν παντού αλλά ευτυχώς υπάρχει σε αρκετές δανειστικές βιβλιοθήκες ).

Είχατε ποτέ την τύχη να διαβάσετε τις πρώτες γραμμές ενός βιβλίου και μέσα σας να ξυπνήσει ένα περίεργο αίσθημα ανυπομονησίας; Περίεργο γιατί απο την μια δεν κρατιέστε να δείτε τι θα γίνει στη συνέχεια και από την άλλη -αν και είστε μόλις στις πρώτες σελίδες- στεναχωριέστε προκαταβολικά που κάποια στιγμή θα το τελειώσετε.
Έχετε πιάσει ποτέ τον εαυτό σας να έχει ένα "χαζό" μειδίαμα ευτυχίας ή ικανοποίησης όχι απαραιτήτως γιατί διαβάζετε κάτι αστείο αλλά γιατί διαβάζετε κάτι που σας αρέσει παρά πολύ;
Εγώ ευτυχώς (ή δυστυχώς ) έχω βρει ελάχιστα τέτοια βιβλία και αυτό είναι ένα από αυτά.

Δεν ξέρω αν είμαι ο μόνος -πιστεύω όχι- που ενώ ακούω τυχαία τραγούδια που μου αρέσουν ξαφνικά αρχίζει ένα τραγούδι των Pink Floyd και αντιλαμβάνομαι πόσο υπέροχοι, μοναδικοί και "ανώτεροι" είναι. Μια παρόμοια αίσθηση είχα τελειώνοντας αυτό το βιβλίο. Έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα αριστουργήματα του 20ου αιώνα και νομίζω πως επάξια έχει λάβει αυτό το χαρακτηρισμό. Διαβάστε το!

* Το βιβλίο έχει μεταφερθεί και στον κινηματογράφο (imdb / Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας)
** Το βιβλίο εντάσσεται στην «τριλογία του Ντάντσιχ» (Το τενεκεδένιο ταμπούρλο, Γάτα και ποντίκι (Καστανιώτης 2012), Σκυλίσια χρόνια(Διογένης 1998)). Δεν έχω διαβάσει τα άλλα δύο αλλά έχω την εντύπωση πως είναι εντελώς αυτόνομα και το κοινό τους σημείο είναι η πόλη Ντάντσιχ (Gdansk) και η χρονική περίοδος που εξελίσσονται.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:
Ο Γκύντερ Γκρας γεννήθηκε το 1927 στην ελεύθερη πόλη του Ντάντσιχ, το σημερινό Γκντανσκ της Πολωνίας, από πατέρα Γερμανό και μητέρα Πολωνέζα. Για να ξεφύγει από τα ασφυκτικά πλαίσια της "καθολικής μικροαστικής οικογένειάς του", όπως είχε πει ο ίδιος, προσελήφθη στα 15 του χρόνια στην Κρατική Υπηρεσία Εργασίας και δύο χρόνια αργότερα, τον Νοέμβριο του 1944, κατατάχθηκε στα διαβόητα Waffen SS, όπως εξομολογήθηκε στην αυτοβιογραφία του. Τον Μάρτιο του 1945, υπηρετώντας στη 10η Μεραρχία των Panzer SS, ο Γκρας τραυματίστηκε και αιχμαλωτίστηκε από τους Αμερικανούς. Μετά τον πόλεμο έκανε διάφορες δουλειές, από ανθρακωρύχος ως λιθοξόος. Φοίτησε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Ντύσελντορφ και στο Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών του Βερολίνου, όπου σπούδασε γλυπτική και γραφιστική και έζησε λίγα χρόνια στο Παρίσι ερχόμενος σε επαφή με λογοτεχνικούς κύκλους. Το 1956 ο Γκρας έκανε την πρώτη λογοτεχνική του εμφάνιση με μια συλλογή ποιημάτων. Μετά τον πόλεμο δραστηριοποιήθηκε στο πλαίσιο της "Ομάδας 47" -μαζί με τον Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ, τον Μάρτιν Βάλζερ, τον Ζίγκφριντ Λεντς, την Ίνγκεμπορ Μπάχμαν, κ.ά.- μια ομάδα διανοούμενων που κοινό χαρακτηριστικό τους ήταν το πρόβλημα της συλλογικής συνείδησης στη μεταναζιστική Γερμανία. Απέκτησε παγκόσμια φήμη με την "Τριλογία του Ντάντσιχ": "Το τενεκεδένιο ταμπούρλο" (1959, μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Φόλκερ Σλέντορφ, είκοσι χρόνια αργότερα), "Γάτα και ποντίκι" (1961), "Σκυλίσια χρόνια" (1963). Ακολούθησαν μεταξύ άλλων "Ο Μπουτ, το ψάρι" (1979), "Δυσοίωνα κοάσματα (1992), "Ένα ευρύ πεδίο" (1995), "Ο αιώνας μου" (1999), "Σαν τον κάβουρα" (2002) και φυσικά η αυτοβιογραφία του "Ξεφλουδίζοντας το κρεμμύδι" (2006). Σε όλη την πορεία του παρέμεινε έντονα πολιτικοποιημένος, υποστηρίζοντας το κόμμα των Σοσιαλδημοκρατών τη δεκαετία του 1960 (υπήρξε σύμβουλος του Βίλι Μπραντ), φιλειρηνιστής με πύρινα άρθρα στον Τύπο εναντίον των νατοϊκών βομβαρδισμών στη Σερβία και της αμερικανικής εισβολής στο Ιράκ, αλλά και κατά του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, μεταξύ άλλων. Το 1999 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του.
Έφυγε από τη ζωή στις 13 Απριλίου 2015, σε ηλικία 87 ετών.



(Από εδώ και κάτω υπάρχουν κάποια στοιχεία για πλοκή οπότε αν δεν θέλετε να μάθετε για αυτή, να πάτε να το αγορασετε ή να το δανειστειτε , διαβαστε το και επιστρεψτε για σχολιασμό)

Αν και εγώ διάβασα την παλιά έκδοση από τις εκδόσεις της "Εστίας" σε μετάφραση Φραγκοπούλου παραθέτω το οπισθόφυλλο της νέας έκοδσης μιας και έχει λιγότερες αναφορές στην πλοκή:

Το "Τενεκεδένιο ταμπούρλο" ουσιαστικά είναι το έργο που χάρισε στον Γκύντερ Γκρας με 40 χρόνια καθυστέρηση το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Τότε το έργο δέχτηκε στη Γερμανία τη σφοδρή επίθεση μεγάλου μέρους της κριτικής αλλά και της καθολικής εκκλησίας που το χαρακτήρισαν βλάσφημο, ανήθικο, εμετικό, πορνό. Αλλά ενώ στη Γερμανία υπήρξε αντικείμενο έντονων αντιδράσεων, στο εξωτερικό ξεσήκωνε τον ενθουσιασμό κριτικής και κοινού. Πού οφείλονται άραγε οι αντικρουόμενες αυτές αντιδράσεις; Τι είναι αυτό το βιβλίο; Είναι η ιστορία του Όσκαρ Ματσεράτ που μετά από μια ταραχώδη ζωή καταλήγει στο ψυχιατρείο και αποφασίζει με τη βοήθεια του τυμπάνου του να ανακαλέσει στη μνήμη τη ζωή του, μια ζωή άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της Γερμανίας στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Μέχρι τα 18 του χρόνια ο Όσκαρ αρνείται να μεγαλώσει διατηρώντας το ύψος τρίχρονου παιδιού, από μίσος στον πατέρα, ή μάλλον στους πατέρες του, και στον φυσιολογικό κόσμο που τον περιβάλλει. Η απέχθεια απέναντι στον δαιμονικό, παράφρονα, άθλιο, σκληρό και απάνθρωπο αυτό κόσμο τρέφει την παραμόρφωσή του, δίνει μορφή στην οργή του, διαμορφώνει την υαλοκτόνο φωνή του. Ο Όσκαρ -αυτός ο παρανοϊκός νάνος- είναι ένας μοναδικός καθρέφτης της εποχής του ναζισμού και των "απλών ανθρώπων" που τον εξέθρεψαν, καθώς και της εποχής του γερμανικού "οικονομικού θαύματος".



Αν μισήσατε τον νάνο του Λάγκερβιστ ετοιμαστείτε να μισήσετε ακόμα περισσότερο τον νάνο του Γκράς. Και στις δυο περιπτώσεις όμως πιστεύω πως το κλισέ σύμφωνα με το οποίο η διαχωριστική γραμμή αγάπης και μίσους ειναι στενή επιβεβαιώνεται καθώς δεν μπορείς να μην "λατρέψεις" τον κεντρικό ήρωα. Ο Όσκαρ μας αφηγείται την ιστορία της ζωής του (ή μήπως όχι; ) σε πρώτο και τρίτο πρόσωπο.
Το έργο εξελίσσεται πριν, κατά την διάρκεια και μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο κυρίως στην (τότε) Γερμανία. Στο έργο υπάρχουν πολλές αναφορές σε πραγματικά γεγονότα (πχ "Η νύχτα των κρυστάλλων") τα οποία όμως στην πλειονότητα των περιπτώσεων αποτελούν για τον ήρωα μας ήσσονος σημασίας γεγονότα που απλώς παρεμβάλλονται στην καθημερινότητά του. Αυτό είναι και ένα από τα στοιχεία που κάνουν το έργο ένα αντιφασιστικό βιβλίο, μια δήλωση μετάνοιας- ενοχής των γερμανών αλλά κυρίως ένα καμπανάκι αφύπνισης για τον καθένα μας.



Για κάντε λίγο ησυχία, μήπως ακούτε και εσείς να χτυπά ένα ταμπούρλο;


(Πηγή βιογραφίας και οπισθόφυλλου: biblionet.gr)
 
Last edited:
καλημέρα, έχει κανείς υπόψη του που θα μπορούσα να βρω το συγκεκριμένο βιβλίο; το ψάχνω καιρό χωρίς αποτέλεσμα. Το έχω βρει μόνο σε αγγελία ιδιώτη σε υψηλή τιμή όμως για την έκδοση της εφημερίδας Βήμα.
 
Αν σε ενδιαφέρει να το διαβάσεις μπορώ να στο στείλω ψηφιακά. Αλλιώς θα κάνεις υπομονή και θα στείλεις μήνυμα σε όλα τα βιβλιοπωλεία με μεταχειρισμένα. Όταν το έψαχνα έτυχε να το βρω (μου το βρήκαν) την ίδια εβδομάδα δύο φορές σε σχετικά καλή τιμή... Τυχερό ένα άλλο μέλος εδώ μέσα που το έψαχνε τότε μαζί μου.
 
Κάποια στιγμή κάποιος με είχε προσεγγίσει μέσω Goodreads και απλά του το χάρισα. Ίσως θα έπρεπε να ζητήσω χρήματα #not. Πάντως μετά κάνοντας από περιέργεια μια μικρή έρευνα είναι δύσκολο να το βρεις.
 
Να σου πω ποιά εξαντλημένα ψάχνω, μήπως χαρίσεις και σε μένα κανένα :). Ωραία κίνηση, που δεν την κάνουν όλοι. Του έφτιαξες τη μέρα, τότε!
 
Το συγκεκριμένο να είμαι ειλικρινής δεν με είχε τρελάνει και γι αυτό το έδωσα με τόση ευκολία. Ήμουν και σε μια φάση που έπρεπε να αποσυμφορήσω λίγο τις βιβλιοθήκες. Αν πάντως έχω κάποιο από αυτά που ψάχνεις και δεν μου άρεσε και πάρα πολύ, γιατί όχι; Στείλε λίστα.
 
@Αλληφορα ψάξε σε συνοικιακά βιβλιοπωλεία. Και εκεί βέβαια δύσκολα θα το βρεις κάτω από 20€. Εγώ το είχα βρει στα 20-25 σε 2 μικρά. Εν τέλει το πήρα μεταχειρισμένο από ηλ. αγγελία στα 10 οπότε η δεύτερη λύση είναι υπομονή και ψάξιμο στο νετ ανά διαστήματα.
 
όταν περνώ από κάποιο μαγαζί με παλαιά μεταχειρισμένα βιβλία είτε από κάποιο περίπτερο στο κέντρο που έχουν αρκετά σπάνια βιβλία κοιτάω αλλά προς το παρόν τίποτα που θα πάει κάπου θα το πετύχω. Γρίλος θα με ενδίεφερε να το διαβάσω έστω και ψηφιακά (αν και γενικά τα αποφεύγω) σε ευχαριστώ.
 
Top