Αναζήτηση για την καλύτερη μετάφραση έργων

Για τη μετάφραση των Αθλίων του Β. Ουγκώ

Επιστολή του Κώστα Δεσποινιάδη στον Δρόμο
Κύριε διευθυντά,

Με αφορμή την αναφορά της συνεργάτιδάς σας Βέρας Δαμόφλη στους Άθλιους του Β. Ουγκώ («Ο μικρός Γαβριάς στα οδοφράγματα», Φύλλο 103, 18/2/12, σελ. 12) δράττομαι της ευκαιρίας να επιστήσω την προσοχή των αναγνωστών σας σε ένα σημείο.
Το βιβλίο του Ουγκώ είναι πραγματικά ένα αριστούργημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δυστυχώς όμως η μετάφραση του Γιάννη Κουχ (έχω την υποψία ότι πρόκειται για μεταφραστικό ψευδώνυμο του Γιάννη Κουχτσόγλου) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη (και προ ετών μοίρασε η Ελευθεροτυπία) είναι συντομευμένη κατά πολύ σε σχέση με το γαλλικό πρωτότυπο, δίχως αυτό να αναφέρεται, παραπλανώντας έτσι τον ανυποψίαστο αναγνώστη. Ο μεταφραστής μάλιστα, δεν έχει παραλείψει απλώς κάποια κεφάλαια –πρακτική που συνηθιζότανε παλαιότερα, και το αναφέρω αυτό γιατί η μετάφραση του Γιάννη Κουχ πρωτοκυκλοφόρησε το 1953 από την Μορφωτική Εταιρεία– αλλά έχει στην κυριολεξία μεταγράψει, και όχι μεταφράσει, μια «σύνοψη» του πρωτοτύπου. Κάθε παράγραφο του Ουγκώ, ας πούμε 10 αράδων, ο μεταφραστής την «μεταγράφει» με μια δική του 5 αράδων, που αποδίδει σε γενικές γραμμές και εν συντομία τα γραφόμενα του πρωτοτύπου, ενώ συστηματικά παραλείπει να μεταφράσει τα ποιήματα και τους στίχους που παραθέτει ο Ουγκώ! Το αποτέλεσμα είναι ένα βιβλίο 980 αιραιοτυπωμένων σελίδων.
Αντιθέτως, οι δύο παλαιότερες, πλήρεις, μεταφράσεις που έχω υπόψιν μου –του Γιώργη Κοτζιούλα, κυκλοφόρησε το 1955, και του Μανώλη Σκουλούδη που κυκλοφόρησε το 1953– καταλαμβάνουν 1.400 πυκνοτυπωμένες σελίδες, περίπου 60% περισ σότερο κείμενο δηλαδή από τη μετάφραση Κουχ, αν ληφθεί υπόψη η διαφορά στη στοιχειοθέτηση. (Για την ιστορία να αναφέρω ότι η πρώτη μετάφραση του έργου στα ελληνικά έγινε το 1862 –χρονιά που πρωτοκυκλοφόρησε και στα γαλλικά το βιβλίο- από τον Ιωάννη Ισιδωρίδη Σκυλίτση, και μια άλλη από τον Μάρκο Αυγέρη το 1922, μα δεν τις έχω δει ποτέ και δεν μπορώ να τις κρίνω).
Όποιος, λοιπόν, θα ήθελε να διαβάσει το εξαιρετικό βιβλίο του Ουγκώ, καλά θα κάνει να αναζητήσει μία από αυτές τις μεταφράσεις στα παλαιοβιβλιοπωλεία ή σε κάποια δανειστική βιβλιοθήκη και να αποφύγει τη μετάφραση των εκδ. Λιβάνη.

Υ.Γ. Δεδομένου ότι οι φιλότιμες μεταφραστικές προσπάθειες του Κοτζιούλα και του Σκουλούδη είναι σήμερα κάπως ξεπερασμένες γλωσσικά, θα ήταν ευχής έργον να αναθέσει κάποιος εκδότης σε έναν δόκιμο μεταφραστή την εκ νέου μετάφραση των Αθλίων. Στην μετά-ΔΝΤ εποχή, η ανάγνωσή του θα μας ωφελήσει πολλαπλώς.

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία
Κώστας Δεσποινιάδης

Τελικά υπάρχει ακριβής μετάφραση των Άθλιων του Ουγκώ?
 

Αλίκη

Κοινωνός
Αν ο Γιαννης Κουχ εχει κανει "μεταγραφη" 10 αραδων σε 5, πραγματικα εχει κανει καταπληκτικη δουλεια γτ δεν καταλαβαινεις τιποτα...
 

Αθηνά Α

Όμορφο Νιάτο
Για δημοτική γλώσσα, ρίξτε μια ματιά και στη μετάφραση του Μπάμπη Λυκούδη (εκδ. Καστανιώτη)
 

Αθηνάααα

Κοινωνός
Η μετάφραση του Μπάμπη Λυκούδη που κυκλοφορεί από τον Καστανιώτη είναι αρκετά καλή, Ράστι.

Upd: Βλέπω ότι συμφωνούμε με τη συνονόματη. Δεν είχα δει την ανάρτηση πριν απαντήσω :)
 
Last edited:
Αλμπέρ Καμύ-Η πανούκλα

Καλησπέρα σε όλους!Μήπως έχει διαβάσει κανείς από εκδόσεις Ζαχαρόπουλου το συγκεκριμένο βιβλίο;Σας φάνηκε καλή η μετάφρασή του;:μήπως;:
 
Προσφατα αγορασα το "Η βουη και η μανια" του Φωκνερ σε μεταφραση Νικου Μπακολα, εκδοσεις Εξαντας. Ενας φιλος μου πε οτι η καλυτερη μεταφραση για Φωκνερ ειναι του Ματεσι. Απο τοτε κοιταζω το βιβλιο και με πιανει μια στενοχωρια. Ποσο πολυ καηκα που επεσα στην παγιδα της καλης τιμης και στην εν λογω μεταφραση; Ειμαι χαμενη; Υπαρχουν ελπιδες; Τι λετε;
Δεν ξέρω αν τελικά το διάβασες, αλλά πιστεύω ότι άδικα ανησυχούσες για την ποιότητα της μετάφρασης του Νίκου Μπακόλα. Πολύ αξιόλογος λογοτέχνης, χωρίς να έχω διαβάσει τη μετάφρασή του στο συγκεκριμένο βιβλίο, είμαι βέβαιος ότι θα έχει κάνει καλή δουλειά.

Ενα ενδιαφέρον λινκ, επίσης, που αμφισβητεί την υπεροχή του Μάτεσι στη μετάφραση του Φώκνερ, βρήκα εδώ: http://spirospv.blogspot.gr/2007/10/blog-post_09.html
 

Κλεοπάτρα

Όμορφο Νιάτο
Θέλω καποια στιγμή μέσα στο καλοκαίρι να διαβάσω τη Θεία Κωμωδία του Δάντη και ψαχνω μια καλή μετάφραση. Έχετε κάποια πρόταση; Έχω ακούσει για τη μετάφραση του Καζαντζάκη αλλα απο κριτικές που έχω διαβάσει υπάρχει διχογνωμία για το αν είναι καλή ή όχι... :χμ:
 
Θέλω καποια στιγμή μέσα στο καλοκαίρι να διαβάσω τη Θεία Κωμωδία του Δάντη και ψαχνω μια καλή μετάφραση. Έχετε κάποια πρόταση; Έχω ακούσει για τη μετάφραση του Καζαντζάκη αλλα απο κριτικές που έχω διαβάσει υπάρχει διχογνωμία για το αν είναι καλή ή όχι... :χμ:
Αρχικά να πω οτι τα Λατινικά μου είναι επιπέδου Regina Rosas Amat, οπότε σύγκρινα δυο Ελληνικές μεταφράσεις χωρίς αρχικά σημεία αναφοράς.
Η 1η των Βουτσινά -Σταυρόπουλου για λογαριασμό των εκδ.Δαρεμά και την βρήκα αξιοπρεπέστατη αν και μου έκανε καπως σε "διασκευη". ΠΧ στην κολαση ο Δαίμων αποκαλεί τον Διαβολο "Αρπαχτομάλλη" :ρ .. απο την Ιταλικη λεξη Skarmiglione. Την "παράσταση" κλέβει ο Κωστής Παλαμάς που προλογίζει το έργο.

Η 2η του Ανδρέα Ριζιώτη, μου έδωσε την εντύπωση ότι είναι πιο "πιστή", αφού εκ των υστερων διαβασα, ότι έμαθε Ιταλικα, ζωντας στο μέρος που "μιλιούνται" και που κατα τον Σεφερη ειναι ο ορισμός του ιδανικου αναγνωστη του Δαντη. Το μόνο μειονέκτημα είναι ότι οι εκδ. Δάρδανος έχουν ξεχωρίσει σε τρεις τόμους των 18€ έκαστος,
τα τρία άσματα(Κόλαση - Καθαρτηριο - Παράδεισος)
 
Last edited:
Αρχικά να πω οτι τα Λατινικά μου είναι επιπέδου Regina Rosas Amat, οπότε σύγκρινα δυο Ελληνικές μεταφράσεις χωρίς αρχικά σημεία αναφοράς.
Μα η Θεία Κωμωδία δεν είναι στα Λατινικά, αλλά στα Ιταλικά (το λες και μόνος σου παρακάτω). ;) Εγώ έχω τη μετάφραση του Καζαντζάκη και, από ένα ξεφύλλισμα που έχω κάνει στο κείμενο και στις σημειώσεις, μού 'χει φανεί πολύ καλοδουλεμένη.
 

Ιπποπόταμος

Κοινωνός
Καλησπέρα σε όλους!Μήπως έχει διαβάσει κανείς από εκδόσεις Ζαχαρόπουλου το συγκεκριμένο βιβλίο;Σας φάνηκε καλή η μετάφρασή του;:μήπως;:
Επαναλαμβάνοντας την απορία του Απορημένου 4 χρόνια μετα σχετικά με την Πανούκλα του Καμύ :) ... Επειδή κυκλοφορούν πολλές ποιες θεωρείτε καλές ή ποιες να αποφύγω;
Καστανιώτης: Νίκη Καρακίτσου - Ντουζέ, Μαρία Κασαμπαλόγλου - Ρομπλέν
Ζήτρος: Δημήτρης Γιαννόπουλος
Ζαχαρόπουλος Σ. Ι.: Γιάννης Αγγέλου
Μπουκουμάνης: Αργυρώ Ροΐδου
Δαμιανός: Κώστας Δούφλιας
Έλευθερος Τύπος: Μπερτραν Ισαβελλα - Μπαρσεφσκι Μανια

(αυτές βρήκα δεν ξέρω αν υπάρχουν αλλες)
 
Υπαρχει και μια εκδοση απο τα γραμματα που δεν θυμαμαι τωρα τον μεταφραστη, την οποια και θα σου προτεινα. Η αλλιως του Καστανιωτη. Εγω μια απο αυτες τις δυο θα επελεγα.
 

Ιπποπόταμος

Κοινωνός
Κατ' αρχάς ευχαριστώ για τις προτάσεις Χρυσόστομε. Την μετάφραση στα γράμματα την έχει κάνει η Αγγελική Τατάνη (ξέχασα να γράψω αυτή την έκδοση παραπάνω).
Θα κάνω την έρευνα και την ανάγνωσή μου και θα επανέλθω με εντυπώσεις :)
 
Γενικά εγώ προσπαθώ να αποφεύγω το Ζαχαρόπουλο. Θεωρώ πως οι μεταφράσεις δεν ταιριάζουν με το ύφος των συγγραφέων όσες φορές έχω πάρει κάποιο βιβλίο και κάτι ακόμα που με ενοχλεί ιδιαίτερα ότι υπάρχουν ερμηνευτικές παρατηρήσεις στο κάτω μέρος των σελίδων, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις εκτός από άτοπες, δυσχεραίνουν την εξέλιξη ή τη διάθεση. Θα πει κάποιος ''αγνόησε το''. Ορισμένες φορές πάει το μάτι όμως...
 

Ιπποπόταμος

Κοινωνός
Έχει κανείς άποψη για την μετάφραση του βιβλίου του Πωλ Ελυάρ "Των Αλγηδόνων πρωτεύουσα" σε μετάφραση Γιώργου Κεντρωτή;

Αν όχι, και το έχει διαβάσει κάποιος στα αγγλικά (Capital of Pain) έχει να προτείνει κάποια αγγλική έκδοση;
 

Ιπποπόταμος

Κοινωνός
Επειδή κυκλοφορούν πολλές εκδόσεις του "ΕΜΕΙΣ" του ZAMYATIN YEVGENY έχετε να προτείνετε κάποια;

Ενδεικτικά αναφέρω κάποιες αλλά ίσως να υπάρχουν και άλλες:
ΕΡΜΑ - ΚΟΥΣΚΟΥΜΒΕΚΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ
ΕΞΑΡΧΕΙΑ- ΚΟΥΣΚΟΥΜΒΕΚΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ (μάλλον ίδια με την παραπάνω)
ΚΑΙΝΟ- ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ
ΓΑΒΡΗΙΛΗΔΗΣ - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑΚΗ ΑΛΙΚΗ (ίσως εξαντλημένο)
 

Ιπποπόταμος

Κοινωνός
Θέλω να διαβάσω το "Dead Souls" του Γκογκόλ. Ποια από τις ακόλουθες θα προτείνατε;
1. Νεκρές ψυχές , Ηριδανός, Μετάφραση: Αντώνης Μοσχοβάκης
2. Νεκρές ψυχές, Ζαχαρόπουλοι, Μετάφραση: Αντρέας Σαραντόπουλος
3. Οι πεθαμένες ψυχές, Γράμματα, Μετάφραση: Ρένα Χατχούτ - Σπύρος Σκιαδαρέσης
4. Οι πεθαμένες ψυχές ή Οι περιπέτειες του Τσίτσικοφ, Alter - Ego ΜΜΕ Α.Ε. (Βήμα), Μετάφραση: Ρένα Χατχούτ - Σπύρος Σκιαδαρέσης (μάλλον είναι το ίδιο με το 3ο)
 
Top