Άμος Οζ: «Ιστορία αγάπης και σκότους»

[Γλωσσολάγνος]

Τίτλος: Ιστορία αγάπης και σκότους
Πρωτότυπος τίτλος: סןפור על אהבה וחושך (sipur 'al ahava v-khoshekh)
Συγγραφέας: Άμος Οζ (עמוס עוז)
Μετάφραση: Ιακώβ Σιμπή
Επίμετρο: Μάγκυ Κοέν
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Έτος έκδοσης: 2004
Έτος πρώτης έκδοσης: 2002 (Εβραϊκά)
Διαστάσεις: 20x14
Αριθμός σελίδων: 733
ISBN: 978-960-03-3817-1

Ένα θαυμάσιο έργο που κινείται ανάμεσα στο χρονικό, την αυτοβιογραφία, και (ίσως σε μικρό μόνο βαθμό) τη μυθοπλασία. Από τη μια το συλλογικό και τα ιστορικά γεγονότα: το σιωνιστικό όραμα, η ζωή των Εβραίων στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, η εγκατάστασή τους στην Παλαιστίνη, η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, αλλά και οι αποτρόπαιες πράξεις που πήγαν χέρι-χέρι με όλα αυτά. Από την άλλη η προσωπική ιστορία του ίδιου του συγγραφέα, η σχέση του με τους γονείς του, η ιστορία της οικογένειάς του, ο τρόπος με τον οποίο το παιδικό και εφηβικό του μυαλό αντιλαμβανόταν τα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν μέχρι την ενηλικίωσή του, αλλά και η οπτική με την οποία τα αντιλαμβάνεται ο Οζ τον καιρό που γράφει αυτό το έργο-εξομολόγηση, στα 63 του χρόνια. Και επίσης κάμποσες σκέψεις για την ίδια τη λογοτεχνία και τα δύσκολα μονοπάτια που πρέπει να διαβεί ένας νέος δημιουργός.

Ένας κριτικός της εφημερίδας La Repubblica γράφει γι' αυτό το βιβλίο: «Αν σας μένουν δύο μέρες μόνο να ζήσετε, ένα πράγμα πρέπει να κάνετε για να πεθάνετε χωρίς ενοχές: να διαβάσετε αυτό το βιβλίο.» Δύο μέρες δεν φτάνουν. Θα έπρεπε κανείς να μείνει ξύπνιος επί 48 ώρες διαβάζοντας ανελλιπώς 15 σελίδες την ώρα. Όμως αυτό το βιβλίο δεν διαβάζεται με βιασύνη. Προσωπικά, αν βρισκόμουν σε μια τόσο απευκταία θέση, θα ζητούσα από τους γιατρούς να κάνουν το παν για να μου δώσουν έστω μια βδομάδα ζωής, ώστε να μπορέσω τουλάχιστον να τη χαρώ την ανάγνωση. Υπερβάλλω, φυσικά, αλλά θέλω μ' αυτό να δείξω πως πρόκειται για ένα εξαιρετικό ανάγνωσμα. Δεν θέλω να επεκταθώ καθόλου σε περαιτέρω λεπτομέρειες. Είναι προτιμότερο να ξέρει κανείς ελάχιστα όταν ξεκινά να διαβάζει το βιβλίο.

Δίνω εδώ και το εξώφυλλο μίας από τις εβραϊκές εκδόσεις του. Το αγοράκι είναι ο συγγραφέας, σε ηλικία τεσσάρων ετών (το 1943), φωτογραφημένος με τους γονείς του, που παίζουν σημαντικό ρόλο μέσα στην ιστορία. Η φωτογραφία αυτή με βοήθησε να σχηματίσω, μέσα στο μυαλό μου, μιαν απολύτως ρεαλιστική μορφή στα συγκεκριμένα πρόσωπα. Ένα πολύ όμορφο εξώφυλλο που μακάρι να είχε επαναληφθεί και στην ελληνική έκδοση.

Για τη μετάφραση έχω να πω κυρίως πολύ καλά λόγια. Ρέει απολαυστικά, με απόλυτη φυσικότητα. Είναι φανερό ότι ο Ιακώβ Σιμπή γνωρίζει καλά τα Εβραϊκά και, ταυτόχρονα, τα αποδίδει με πολύ εύστοχο τρόπο στα Ελληνικά. Απλώς έχω κάμποσες ενστάσεις σχετικά με τη στίξη (ένιωσα πάρα πολλές φορές να λείπουν κόμματα σε σημεία που ήταν απολύτως απαραίτητα), και σχετικά με την απόδοση ξένων (μη εβραϊκών) λέξεων, π.χ. ρωσικών, πολωνικών, γίντις κ.λπ. Η Εβραϊκή γραφή γίνεται συχνά πολύ ασαφής όταν καταγράφει άλλες γλώσσες, και εδώ χρειαζόταν οπωσδήποτε η συμβουλή κάποιου γλωσσομαθούς. Ελπίζω σε κάποια μεταγενέστερη έκδοση να υπάρξουν διορθώσεις. Στα συν βάζω οπωσδήποτε το πολύ διαφωτιστικό γλωσσάρι που έχει προσθέσει ο μεταφραστής στο τέλος του βιβλίου, που αποδεικνύεται απολύτως απαραίτητο εργαλείο για να μπορέσει κανείς να κατανοήσει την πληθώρα προσώπων, θεσμικών οργάνων, ιδρυμάτων, ιδεολογιών, εβραϊκών όρων κ.λπ. που παρελαύνουν στις σελίδες του.

Δυστυχώς το βιβλίο είναι πλέον εξαντλημένο από τον εκδότη, και μάλλον θα είστε αρκετά τυχεροί αν το βρείτε σε βιβλιοπωλεία. Ευελπιστώ όμως ότι σύντομα θα υπάρξει επανέκδοση, εφόσον ήδη γυρίζεται ταινία με βάση αυτό το βιβλίο, από την αμερικανο-ισραηλινή Νάταλι Πόρτμαν, μια ταινία που αδημονώ να δω, ευχόμενος να αξίζει, και παράλληλα να στρέψει όλο και περισσότερο κόσμο ώστε να διαβάσει το βιβλίο του Οζ.

(Αντιγραμμένο από την κριτική μου στο Goodreads και ελαφρώς εμπλουτισμένο)

 

[Ιωάννα Μος]

Γλωσσολάγνε, υπέροχη παρουσίαση. Η Ιστορία Αγάπης και Σκότους είναι ένα από τα πιο αγαπημένα μου βιβλία, και πρέπει οπωσδήποτε να το ξαναδιαβάσω, γιατί η πρώτη ανάγνωση δεν είναι αρκετή.
Θα ήθελα μόνο να δώσω μια συμβουλή σε όσους σκοπεύουν να διαβάσουν το βιβλίο: Αν στις πρώτες σελίδες δυσκολευτείτε, μην τα παρατήσετε!! Αξίζει τον κόπο να επιμείνετε. Η συνέχεια θα σας αποζημιώσει και με το παραπάνω!

 

[Γλωσσολάγνος]

Είναι σχεδόν μια εγκυκλοπαίδεια γύρω από τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ, αλλά χωρίς την ακαδημαϊκή ξηρότητα που έχουν οι εγκυκλοπαίδειες, εφόσον εδώ οι συλλογικότητα συντίθεται από ξεχωριστές ανθρώπινες ιστορίες, ή αποσπάσματά τους, με έμφαση βεβαίως στην προσωπική ιστορία του συγγραφέα. Η ζωντάνια των περιγραφών δεν σ' αφήνει να βαρεθείς.
Δεν δίστασα καθόλου ν' αγοράσω το βιβλίο και στο εβραϊκό πρωτότυπο, εφόσον τα Εβραϊκά είναι μία από τις γλώσσες με τις οποίες ασχολούμαι εντατικότερα σε σύγκριση με άλλες. Κρίμα που δεν βρήκα τη έκδοση με το εξώφυλλο που παραθέτω παραπάνω. Δεν με χάλασε όμως και αυτή που βρήκα. ;)

 

[Στράτης]

Καλημέρα αγαπητέ Γλωσσολάγνε.
Μοναδική παρουσίαση αλλά με ένα μεγάλο αρνητικό: διαβάζω πως είναι εξαντλημένο άρα δεν μπορώ να έχω πρόσβαση. Σπουδαία γλώσσα και πολιτισμός (μακάρι να είχα την ικανότητα να δω παραπέρα). Αν επανεκδοθεί θα το αναζητήσω σίγουρα [σε κάποιο βιβλίο (μυθιστόρημα) διάβαζα για τις ιδιαίτερες εβραϊκές κοινότητες σε ανατολικές χώρες και είχα μαγευτεί (σημαντική θέση ο χορός και το τραγούδι, η πίστη και η ελπίδα για επιστροφή)].

 

[Καλλίστη]

Διαβάζοντας την παρουσίαση, αναρωτιέμαι για ποιο λόγο, το έπιασα δύο φορές και τις δύο το παράτησα!

Ίσως με κούρασε, όπως αναφέρει και η Ιωάννα πιο πάνω.

Υπόσχομαι ότι θα το διαβάσω!

 

[Ιπποπόταμος]

Για όσους ενδιαφέρονται για το βιβλίο υπάρχει διαθεσιμότητα στα περισσότερα μεγάλα/γνωστά βιβλιοπωλεία αλλά πιθανότατα θα το βρείτε και σε δημόσιες/δημοτικές βιβλιοθήκες (εγώ το έχω πετύχει σε 3).

Τώρα όσον αφορά το βιβλίο εμένα με άφησε με ανάμεικτα συναισθήματα καθώς από την μια υπήρχαν ενδιαφέροντα στοιχεία για την ζωή των Εβραίων εκείνη την περίοδο (και όχι μόνο) και αποσπάσματα όπου η γραφή ήταν εξαιρετική και από την άλλη υπήρχαν περιγραφές ή "επαναλήψεις" της πλοκής που με κούρασαν.

 

[Λίλιθ]

Πολύ καλή παρουσίαση. Όπως και η Καλλίστη το πήρα δύο φορές να το διαβάσω και το άφησα. Τώρα που μου το θύμησες θα το ξεθάψω και θα βάλω στόχο να το διαβάσω φέτος.

 

[Φαίη Μ]

Τα παράτησα περίπου στην σελ 200.....με κούρασαν τα τόσα ονόματα χωρίς διαλόγους

 

[Λίλιθ]

Τέλειωσα το ιστορία αγάπης και σκότους. Η τόσο καλή παρουσίαση του Γλωσσολάγνου με έκανε να το ξαναπιάσω στα χέρια μου μετά από πολλά χρόνια από την πρώτη απόπειρα. Στην αρχή με δυσκόλεψε με τα πολλά ονόματα ανθρώπων και οργανώσεων και έπρεπε κάθε λίγο να πηγαίνω στο γλωσσάρι του βιβλίου αλλά μετά έγινε πιο εύκολο. Είναι υπέροχο βιβλίο , πολυεπίπεδο, κάποιες φορές πολύ συγκινητικό γραμμένο με χιούμορ. Το θεωρώ ένα από τα καλύτερα που έχω διαβάσει. Το σίγουρο είναι ότι θα ξαναδιαβάσω Άμος Οζ.

 

[Νίκοςς]

Μήπως έχετε αναρωτηθεί αν αυτά που αναφέρει σε κάποια σημεία των βιβλίων του ο Άμος Όζ είναι απλά διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας που γίνεται με κάποιο σύστημα και όχι τυχαία;

Το να γράφει σε 1 σελίδα προς το τέλος στο "Ιούδας" ότι "το 1947 για κάποιο παράξενο και ανεξήγητο λόγο οι Άραβες της Παλαιστίνης ετράπησαν σε φυγή εγκαταλείποντας τις εστίες τους ενώ οι Εβραίοι τους παρακαλούσαν να μείνουν" σας αρκεί σαν ιστορική αλήθεια, χωρίς ανάγκη τεκμηρίωσης ή δυνατότητας σεβασμού και προς την αντίθετη άποψη σε ένα θέμα που έχει διχάσει τουλάχιστον τη μισή ανθρωποτητα και έχουν εκδοθεί χιλιάδες αλληλοσυγκρουόμενα βιβλία;
Επίσης γράφει σε άλλη σελίδα ότι τι 1947 ο ΟΗΕ αποφάσισε τη δημιουργία του Ισραήλ. Ψέμα, μια επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα του ΟΗΕ ανακοίνωσε στη Γενική /συνέλευση του ΟΗΕ ένα σχέδιο διαμοιρασμού της της Παλαιστίνης σε 3 κράτη. Αυτό συζητήθηκε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ (οι αποφάσεις της οποίας δεν έχουν εκτελεστό χαρακτήρα) Η πρόταση υιοθετήθηκε, αλλά παρέμεινε σαν εισήγηση, χρειαζόταν δηλαδή οπωσδήποτε ή τη συγκατάθεση ΚΑΙ των Εβραίων της Παλαιστίνης και των Αράβων της Παλαιστίνης. Οι Άραβες της Παλαιστίνης δεν συμφώνησαν. Οι λόγοι ήταν πολλοί. Δεν ήταν ένα συγκεκριμένο κράτος οργανωμένο οι Άραβες της Παλαιστίνης, ήταν λαός υπό "Αγγλική Εντολή" κάτι δηλαδή σαν αποικία, υπό Βρετανική Στρατιωτική Διοίκηση, χωρίς αραβικό κοινοβούλιο, παρά μόνο με μια τυπική θρησκευτική εκπροσώπηση από τον Αρχιμουφτή Ιεροσολύμων (σκέψου να λέγαμε ότι τη Δ. Θράκη την εκπροσωπεί διεθνώς ένας Μουφτής). Εμείς εδώ δεν συμφωνούμε ούτε για να πάμε στη Χάγη για θαλάσσιες ζώνες που έχουμε διαφορές με την Τουρκία (λες και θα δεχτούν οι Τούρκοι). Εκεί το 1947 στην Παλαιστίνη που ζούσαν οι Άραβες της Παλαιστίνης αδιαλλείπτως επί 8 αιώνες δεν ήταν εύκολο σε μια νύχτα να δεχτούν να τριχοτομηθεί η χώρα τους σε α) Αραβική Παλαιστίνη, Β) Εβραϊκή Παλαιστίνη, γ) Αυτοδιοίκητη περιοχή Ιεροσολύμων που εκτεινόταν να πιάνει και τη Βηθλεέμ. Δεν υπήρξε απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για να γίνει υποχρεωτική η ρύθμιση.

Επομένως όλα αυτά που γράφει ο Άμος Όζ είναι ένα γκεμπελικού τύπου ψέμα. Ήταν προτάσεις που θα υλοποιούνταν μόνο αν συμφωνούσαν όλοι και οι Άραβες και οι Εβραίοι της Παλαιστίνης. Δεν συμφώνησαν άρα ούτε συμφωνία υπήρξε, ούτε απόφαση υπήρξε για "δημιουργία του Κράτους του Ισραήλ". Όταν ανακηρύχτηκε το 1948 το Κράτος του Ισραήλ, έγινε δεκτό στον ΟΗΕ όπως γίνεται με κάθε κράτος που ανακηρύσσει την ανεξαρτησία του και έχει τα τυπικά γνωρίσματα κράτους.

Αυτά τα περνάει ωραία λογοτεχνικά λόγια, που προκαλούν δάκρυα σε φανατικές κυρίες και κάνουν μπαν όσους γράφουν αντίθετα (πως θα πάνε χαμένα τα δάκρυα των κυριών;) Τόσες χιλιάδες συγγραφείς έχουν γράψει βιβλία με διαφορετικές απόψεις από τον Άμος Όζ. Γιατί να δεχτούμε τις τις δικές του απόψεις ασυζητητί;

 

[ΚρίτωνΓ]

Δεν αντιλέγω ότι μπορεί ο Άμος Οζ - ένας παγκόσμια καταξιωμένος και γνωστός συγγραφέας - να έχει (ηθελημένα ή μη) διαστρεβλωμένες ιστορικές απόψεις για πράγματα πολιτικοκοινωνικά που ακόμα είναι χοτ και πολύ πολύ πρόσφατη ιστορία, αλλά πόσοι και πόσοι συγγραφείς / λογοτέχνες (π.χ. Έλληνες ή Κύπριοι - ή αντίστοιχα Τούρκοι) έχουν αντικειμενικές απόψεις για τις διενέξεις της εθνότητάς τους στην προσφατή της ιστορία; Το να πεις αποψεις γκεμπελικές είναι ένας βαρύς χαρακτηρισμός.

 

[Νίκοςς]

Το διόρθωσα. Ξαναδιαβάστε το γιατί το έγραψα νυσταγμένος και κόλλαγαν τα πλήκτρα.

Δεν αντιλέγω ότι μπορεί ο Άμος Οζ - ένας παγκόσμια καταξιωμένος και γνωστός συγγραφέας - να έχει (ηθελημένα ή μη) διαστρεβλωμένες ιστορικές απόψεις για πράγματα πολιτικοκοινωνικά που ακόμα είναι χοτ και πολύ πολύ πρόσφατη ιστορία, αλλά πόσοι και πόσοι συγγραφείς / λογοτέχνες (π.χ. Έλληνες ή Κύπριοι - ή αντίστοιχα Τούρκοι) έχουν αντικειμενικές απόψεις για τις διενέξεις της εθνότητάς τους στην προσφατή της ιστορία; Το να πεις αποψεις γκεμπελικές είναι ένας βαρύς χαρακτηρισμός.

Το ίδιο θέμα το καταπιάνει προς το τέλος του βιβλίο "Σώσα" ο Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ, επίσης Εβραίος (που δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υστερεί σε πατριωτισμό σε σχέση με τον Άμος Όζ), αλλά το γράφει με μετριοπάθεια και με σεβασμό στην ενδεχόμενη αντίθετη άποψη που μπορεί να έχει ο αναγνώστης.

Το ότι είναι "γκεμπελική" η άποψη του Αμος Όζ στο βιβλίο που προανέφερα το στηρίζω και στο γεγονός ότι σκαρφίστηκε να γράψει ένα βιβλίο προσχηματικό, ότι δήθεν τον ενδιέφερε να μας αποκαλύψει ότι υπήρχε και ένα ακόμα Ευαγγέλιο, το Ευαγγέλιο του Ιούδα (λες και δεν ξέρουμε για τις μεθόδους κοπτοραπτικής που εφαρμόστηκαν στα Ευαγγέλια με τις διάφορες οικουμενικές συνόδους, όπως επίσης για τη συγγραφή και ένωση των βιβλίων της Π. Διαθήκης όπου ο βασιλιάς Σαούλς ξύπνησε μια μέρα και άρχιζε να φωνάζει "ώ λαέ του Ισραήλ, ανακάλυψα αυτά τα κομμάτια της Βίβλου κάτω από το πάτωμα του παλατιού μου").

Θα έγραφε προσχηματικά οποιοδήποτε θέμα, για να καταλήξει σε αυτό που ήθελε να καταλήξει "πως το έβαλαν στα πόδια οι Άραβες της Παλαιστίνης για ανεξήγητο λόγο και οι Εβραίοι τους παρακαλούσαν να μείνουν" και "πως δημιουργήθηκε το κράτος του Ισραήλ με απόφαση του ΟΗΕ".
Ξαναδιαβάστε παρακαλώ το ποστ μου παραπάνω με τις διορθώσεις που έκανα.

 

[ΚρίτωνΓ]

Το ίδιο θέμα το καταπιάνει προς το τέλος του βιβλίο "Σώσα" ο Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ, επίσης Εβραίος (που δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υστερεί σε πατριωτισμό σε σχέση με τον Άμος Όζ), αλλά το γράφει με μετριοπάθεια και με σεβασμό στην ενδεχόμενη αντίθετη άποψη που μπορεί να έχει ο αναγνώστης.

Ξαναδιαβάστε παρακαλώ το ποστ μου παραπάνω με τις διορθώσεις που έκανα.

Για να μην το κουράσουμε το θέμα, εκείνο που θέλω να πω είναι πως το να είναι κανείς απόλυτος δεν είναι καλό ούτε εποικοδομητικό. Μπορεί το βιβλίο του να είναι αυτό που λένε στο χωριό μου "biased" - να έχει μια μεροληπτική άποψη, αλλά όλοι οι εμπλεκόμενοι σε έναν "καυγά" έχουν μεροληπτική διάθεση. Εντελώς απλοϊκά, εάν τσακώνεσαι εσύ με τη γυναίκα σου αποκλείεται (μάλλον) να πεις "εγώ έχω άδικο" ακόμα και εάν είσαι νομπελίστας και "πουλιτζερίστας" λογοτέχνης. Οι απόψεις μας είναι μεροληπτικές και γράφουμε και λογοτεχνούμε αυτές τις απόψεις. Δεν νομίζω ότι έχει βγει κάποιος (με βαρύνουσα γνώμη στο λογοτεχνικό / πνευματικό κόσμο) να κατηγορήσει τον Αμος Οζ για γκεμπελισμούς (ΠΟΛΥ βαρείς χαρακτηρισμοί).

 

[Νίκοςς]

Ο Άμος Όζ που είναι τόσο καταξιωμένος ήταν ανάγκη σε ένα άσχετο με το Παλαιστινιακό Ζήτημα, βιβλίο με τίτλο "Ιούδας" να γράψει σε μια σελίδα τόσα χονδροειδή ψέματα, χωρίς να σεβαστεί και την αντίθετη γνώμη των άλλων; (όχι 2 ή 3 ανθρώπων με αντίθετη γνώμη) αλλά τουλάχιστον του μισού πληθυσμού της Γης που ιδεολογικά και βάσει ελέγχου ιστορικής αλήθειας θα αγανακτούσε αν καταλάβαινε το πόσο ψέμα ήταν αυτό που γράφτηκε). Έχουν γραφτεί χιλιάδες βιβλία για το Παλαιστινιακό και για τον τρόπο της δημιουργίας του Κράτους του Ισραήλ. Ακόμα και στην υποθετική περίπτωση που οι μισοί άνθρωποι στον πλανήτη είναι ένθερμοι οπαδοί της εβραϊκής ιδέας και της ιδέας ότι οι άλλοι που έμεναν επί 8 αιώνες στην Παλαιστίνη έπρεπε απλά να ξεκουμπιστούν, πάλι θα μπορούσε ο Άμος Όζ να γράψει αυτό που ήθελε, με μετριοπάθεια, όπως το έγραψε ο Ισαάκ Μπασέβις Σίνγκερ στη "Σώσα", σεβόμενος και την αντίθετη άποψη, αφήνοντας και ένα παράθυρο για όποιον έχει και διαφορετική άποψη.
Το ότι "ο τάδε συγγραφέας είναι σπουδαίος, είναι νομπελίστας" δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να δεχόμαστε αδιαμαρτύρητα οτιδήποτε λέει. Επομένως έχουμε δικαίωμα κριτικής και στον Αμος Όζ, για τον τρόπο που έγραψε τα ψέματά του.